Naturalizm w literaturze. Co warto wiedzieć na ten temat?

Co to jest naturalizm w literaturze?

Wiedza na temat literatury pozwala na zdecydowanie lepszą interpretację dzieł. Mając świadomość tego, czym jest realizm w polskiej literaturze lub jakie były podstawowe cechy literatury romantycznej, można pełniej odebrać czytaną książkę. Naturalizm to, jak wcześniej wspomnieliśmy, prąd, który ma wiele wspólnego z realizmem. Podobnie jak realizm, naturalizm bardzo duży nacisk kładł na możliwie jak najbardziej wierne odwzorowanie rzeczywistości, jednocześnie zachowując bezstronność. Naturalizm bardzo często podejmował trudne tematy – biedy i problematycznej sytuacji ekonomicznej określonych grup społecznych, na przykład chłopów czy klasy pracującej. Ponadto, dla naturalizmu charakterystyczne było patrzenie na człowieka, jako na istotę podlegającą naturze, walczącą o przetrwanie, która kieruje się w dużej mierze popędami. 

Zobacz także: Jakie są podstawowe funkcje neologizmów w literaturze?

Jakie są najważniejsze cechy naturalizmu w literaturze?

Naturalizm w literaturze miał przede wszystkim przedstawiać rzeczywistość, bazując na wnikliwych obserwacjach. W naturalizmie nie było miejsca na konfabulacje oraz ocenę ze strony narratora. Jakie jeszcze są podstawowe cechy naturalizmu w literaturze?

• Pozbawione tabu, bardzo realistyczne, dosadne opisy trudnych doświadczeń. Dla naturalistów człowiek całkowicie podlegał prawom rządzącym w przyrodzie. W związku z tym, w dziełach z nurtu naturalistycznego nikogo nie dziwiło podejmowanie tematyki wywołującej u czytelnika skrajne emocje.
• Obrazowe, sugestywne, miejscami obsceniczne słownictwo, którego celem było możliwie jak najpełniejsze opisanie danego zjawiska.
• Literatura miała być powiązana z naukowym poszukiwaniem. Oznaczało to, że autor nie powinien przedstawiać własnej opinii, osobistego zdania na temat opisywanej fabuły. Podstawowe znaczenie miała neutralność i bezstronność.

Naturalizm w literaturze: przykłady

Motyw naturalizmu w literaturze często pojawiał się w książkach II połowy XIX wieku. Jednym ze sztandarowych przykładów naturalizmu w powieści jest książka francuskiego pisarza Emila Zoli – „Germinal”, czyli jedno z jego najwybitniejszych dzieł. Powieść opowiada, między innymi, o trudnym, pełnym wyrzeczeń życiu górniczej społeczności. Zola porusza w książce temat ubóstwa, prostytucji i pracy ponad siły, w trudnych, często niebezpiecznych warunkach. Dosadne słownictwo i studium ludzkiej bezradności zmuszają czytelnika do refleksji. Zola zresztą ma na swoim koncie również inne powieści z elementami naturalistycznymi, takie jak: „Wszystko dla pań” czy „W matni”. Te przykłady naturalizmu w literaturze to świetny sposób na to, żeby zrozumieć istotę tego prądu literackiego.

Zobacz także: Surrealizm w literaturze polskiej: kto jest przedstawicielem tego prądu?

Naturalizm: przedstawiciele w literaturze

Wśród czołowych przedstawicieli naturalizmu w literaturze, poza Emilem Zolą, wyróżnia się także Gustawa Flauberta – wybitnego francuskiego twórcę powieści. Elementy naturalistyczne można znaleźć również, między innymi, w twórczości Steinbecka. Warto bowiem dodać, że generalnie koncepcja naturalizmu cieszyła się dużą popularnością nie tylko w Europie, ale też w Stanach Zjednoczonych. 

Naturalizm w literaturze polskiej

A co z przykładami naturalizmu w literaturze polskiej? Okazuje się, że wielu rodzimych pisarzy tworzyło w tym nurcie literackim, a książki z elementami naturalistycznymi należą do kanonu lektur szkolnych. Wśród naturalistów na szczególne wyróżnienie zasługuje Gabriela Zapolska oraz Władysław Reymont, który w swojej epopei „Chłopi”, zawarł wiele naturalistycznych, bardzo dosadnych opisów. Poza tym, w nurcie naturalistycznym pracował także inny wybitny pisarz – Stefan Żeromski.