30 sierpnia 2021

Co to jest hiperbola w literaturze i w jakich utworach można znaleźć przykłady jej zastosowania?

3 min

Literatura, zarówno proza, jak i liryka, posługuje się wieloma rozwiązaniami, które mają na celu wzmocnienie siły przekazu. Jeden z nich stanowi hiperbola – bardzo popularny środek stylistyczny. Czym w takim razie jest hiperbola wykorzystywana w literaturze? W jakich utworach można znaleźć przykłady jej zastosowania? Podpowiadamy!

Co to jest hiperbola w literaturze?

Definicja hiperboli w literaturze duży nacisk kładzie przede wszystkim na fakt, że ten środek stylistyczny charakteryzuje bardzo duża przesada. Hiperbola polega na celowym przesadzaniu w określaniu danej rzeczy, wydarzenia, osoby itp. Podstawową rolą hiperboli, zarówno w literaturze, jak i w języku codziennym, jest przede wszystkim podniesienie intensywności przekazu czy podkreślenie charakteru ekspresyjności odczuć. Hiperbola w literaturze jest wykorzystywana przede wszystkim do zaakcentowania silnych emocji targających bohaterami oraz opisu przyrody, zachowania czy wyglądu postaci literackich.

Spróbujmy wyjaśnić sobie co to jest hiperbola na konkretnych przykładach: hiperbolą będzie na przykład wyrażenie: „wypłakać oczy”, odnoszące się do bardzo intensywnego, długiego płaczu lub „zwariować na czyimś punkcie”, oznaczające bardzo silne emocje odczuwane w stosunku do drugiej osoby, często utożsamiane z zakochaniem. Hiperbolą będą także zdania: „wieki cię nie widziałam(em)”, „nudzę się śmiertelnie”, „kocham cię do szaleństwa” czy „umrę ze śmiechu”.

Zobacz także: jakie są przykłady indywidualizmu w literaturze?

Hiperbola w literaturze: przykłady

Hiperbola jest powszechnie stosowana przez autorów zarówno w wierszach, jak i utworach prozatorskich, niezależnie od okresu literackiego, z którego pochodzą utwory. Szukając przykładów zastosowania hiperboli w literaturze zdecydowanie warto przyjrzeć się dziełom literackim narodowego wieszcza – Adama Mickiewicza, który często posługiwał się tym środkiem stylistycznym. Hiperbolą jest, między innymi, fragment „Stepów akermańskich” – „wóz nurza się w zieloność i jak łódka brodzi”. W wierszu Krzysztofa Kamila Baczyńskiego „Elegia…(o chłopcu polskim)” za hiperbolę można uznać zwrot „czy to serce pękło”, natomiast wiersz Kazimierza Przerwy – Tetmajera „A kiedy będziesz moją żoną”, zawiera hiperbolę „a imię twoje to czczość wonna”. Bardzo liczne hiperbole da się zauważyć również w dramacie romantycznym Juliusza Słowackiego „Balladyna”.

Zobacz także: jak zdefiniować epikureizm w literaturze?

PODSUMOWUJĄC: wykorzystanie hiperboli w literaturze jest charakterystyczne dla utworów o różnej tematyce, dlatego z powodzeniem przykładów tego środka stylistycznego można szukać zarówno w utworach współczesnych, jak również w dziełach literackich pochodzących z wcześniejszych epok. W praktyce, hiperbolę można najkrócej opisać po prostu jako przesadę w charakteryzowaniu uczuć, wydarzeń, rzeczy czy osób.