Czym jest limeryk i jak go napisać?

5 min

Autor: Klaudia Wójcik Opublikowano 2026-05-12 16:22:59

12 maja w Wielkiej Brytanii obchodzony jest National Limerick Day, czyli święto limeryków. Co to za gatunek literacki i dlaczego tak wielu poetów – także w Polsce – sięgało właśnie po niego? Poznaj zasady budowy limeryków i dowiedz się, jak napisać własny utwór, utrzymany w tej konwencji.

Spis treści:

1. Czym jest limeryk?
2. Jak zbudowane są limeryki?
3. Przykłady limeryków. Kto je tworzył?
4. Jak napisać dobry limeryk?

Czym jest limeryk?

Limeryk to rodzaj krótkiego, pięciowersowego, rymowanego wiersza o ściśle określonej budowie, który w lekki sposób ukazuje jakąś anegdotę lub zdarzenie, najczęściej o charakterze humorystycznym. Uważa się, że gatunek ten narodził się w Irlandii (stąd jego nazwa – od irlandzkiego miasta Limerick), a spopularyzował go angielski poeta i rysownik Edward Lear, tworzący w XIX wieku, który swoje urodziny obchodził właśnie 12 maja.

Wiesz, czym jest sonet, i wzmianka o uregulowanej budowie przywodzi Ci na myśl równie podniosłą tematykę? W przypadku limeryków jest zupełnie odwrotnie! Zwykle opisują nam one jakąś zabawną lub absurdalną sytuację, w której mamy do czynienia z konkretnym bohaterem (lub bohaterami), najczęściej osadzoną w realnym miejscu. Mają charakter literackiego żartu i zabawy, pokazującej językową sprawność autora. To, co czyni je szczególne interesującymi, to fakt, że mimo krótkiej formy, posiadają zalążek fabuły, z zawiązaniem akcji, wyraźnym punktem kulminacyjnym i zaskakującym zakończeniem.

Jak zbudowane są limeryki?

Limeryki składają się więc z pięciu wersów. Kolejną wyróżniającą je cechą jest stały układ rymów: aabba. Oznacza to, że zwykle rymują się ze sobą nieco dłuższe wiersze numer 1,2 i 5 (zawierające 3 sylaby akcentowane, które wraz z okolicznymi sylabami nieakcentowanymi tworzą tzw. zestroje akcentowe), a osobno – krótsze wersy numer 3 i 4 (które liczą 2 sylaby akcentowane).

Aby jeszcze bardziej utrudnić sobie zadanie, twórcy limeryków zwykle umieszczają w konkretnych miejscach wiersza ustalone elementy budujące tę minifabułę. Jak to wygląda w praktyce?

Wers nr 1 – poznajemy bohatera i miejsce akcji.
Wers nr 2 – następuje zawiązanie akcji.
Wers nr 3 i 4 – wzrost napięcia i punkt kulminacyjny.
Wers nr 5 – rozwiązanie akcji w zabawny, często absurdalny sposób.

Przykłady limeryków. Kto je tworzył?

Dość teorii, pora spojrzeć na praktykę! Wiele polskich czytelników z limerykami spotkało się już we wczesnej młodości, podczas lektury popularnej młodzieżowej serii „Jeżycjada” Małgorzaty Musierowicz. W szóstym tomie, zatytułowanym „Brulion Bebe B.”, tytułowa bohaterka uczyła się pisać takie wiersze pod okiem zakochanego w niej Damazego w trakcie wyjątkowo nudnych lekcji.

Modzie na pisanie limeryków ulegali pisarze o największych nazwiskach: Mark Twain (autor „Przygód Tomka Sawyera”), James Joyce (tak, ten od „Ulissesa”!) czy zupełnie współcześnie Salman Rushdie („Szatańskie wersety”). A jak wyglądała sytuacja na naszym polskim poletku? Limeryki tworzyła między innymi nasza noblistka, Wisława Szymborska:

Na przedmieściach żył Singapuru
Pewien słynny z przemówień guru.
Lecz raz wyznał mi z płaczem:
Mam kłopoty z wołaczem
I do szczura ciągle mówię „szczuru”.

Ornitolog pewien na Hawajach
Bardzo lubił siadywać na jajach.
Ale troska zawzięta
O wylęgłe pisklęta
Nie leżała już w jego zwyczajach.
W. Szymborska, Rymowanki dla dużych dzieci

Innych przykładów limeryków dostarczył nam Stanisław Barańczak:

Gdy znów wziął zaliczkę Zdun z Nidzicy
I znikł, wersja „Porwali mnie dzicy,
Zielonkawi Cyganie z Saturna”,
Za szesnastym razem trochę durna,
Zdała się już wszystkim bez różnicy.

Terapeutka z Dąbrowy Górniczej
Łkała: „Dziczeć chcesz, serce? – To dziczej!
Grzęznąc w życia zjełczałej osełce,
Terapeucę wciąż i terapeucę…
Duszo, spsiałaś? Zstąp niżej: zjamniczej!”
S. Barańczak, Pegaz zdębiał

A tu limeryk od Juliana Tuwima:

Raz bokserowi w Hollywood
Bok (mimo jego woli) chudł.
Rzekł doktor: – Dear boxer,
Tak wychudł twój bok, Sir,
Bo pan za dużo goli wód!
J. Tuwim, Jarmark rymów

Jak napisać dobry limeryk?

Skoro znasz już budowę limeryku, spróbuj stworzyć swój własny utwór poetycki. O czym musisz pamiętać, tworząc w tym gatunku?

Trzymaj się układu rymów – pięć wersów o rymach aabba.
Zacznij od bohatera i miejsca – pamiętaj, że nazwa miejsca na końcu pierwszego wersu narzuci Ci kolejne rymy.
Złap odpowiedni rytm – trzeci i czwarty wers powinny być krótsze od pozostałych, aby gładko przyspieszyć akcję.
Zadbaj o zaskakującą puentę – limeryki to językowa zabawa, dlatego w zakończeniu nie może zabraknąć humoru, a nawet absurdu.