Co to jest powieść epistolarna i jakie są jej podstawowe cechy?

Co to jest powieść epistolarna?

Definicja powieści epistolarnej jest bardzo prosta: tym terminem określa się gatunek powieściowy, w którym, zamiast klasycznej fabuły, autor bazuje na listach wymienianych przez bohaterów. Liczba osób piszących listy to kwestia wysoce indywidualna, uzależniona od tego, jakie wydarzenia i punkty widzenia chce przedstawić pisarz. Listy pozwalają autorowi opisać konkretne punkty fabularne, ale bardzo często jednym z ich podstawowych zadań jest możliwość ukazania świata wewnętrznych przeżyć bohaterów.

Zobacz także: co to jest motyw buntu?

Powieść epistolarna: cechy

Wiesz już, czym jest powieść epistolarna, ale czy potrafisz wymienić jej podstawowe cechy? Czym charakteryzuje się powieść epistolarna? Dzięki powieści epistolarnej autor jest w stanie skupić się na emocjach i uczuciach, które targają książkową postacią, pokazując je w najbardziej autentycznej formie, bo z perspektywy bohatera. Listy są pisane prozą i najczęściej układają się w ciąg chronologiczny, pozwalający na odtworzenie sekwencji wydarzeń. W powieści epistolarnej można przekazać takie same informacje jak w przypadku powieści bazującej na tradycyjnym typie narratora trzecioosobowego, ale powieść w formie listów dodatkowo bardzo dobrze obrazuje relacje pomiędzy bohaterami wymieniającymi korespondencje. 

Powieść epistolarna: przykłady

Jakie są podstawowe przykłady powieści epistolarnych? Do czołowych przedstawicieli tego gatunku należy powieść Johanna Wolfganga von Goethego – „Cierpienia młodego Wertera”, czyli jedno z najważniejszych dzieł niemieckiej literatury, szczególnie docenione w okresie romantyzmu. Powieścią epistolarną jest również jedna z najsłynniejszych powieści o gotyckim rodowodzie – „Dracula” Brama Stockera, w której listy wymieniają zakochani: Jonathan Harker oraz Mina Harker oraz powieść autorstwa Alice Walker „Kolor purpury”. Wśród polskich powieści epistolarnych warto natomiast wymienić takie tytuły, jak: „Wariacje pocztowe” Kazimierza Brandysa oraz „Pory roku” Marka Jastrzębieca – Mosakowskiego. 

Zobacz także: w jakich utworach znajdziesz motyw podróży w literaturze?

Czy współczesna powieść epistolarna ma rację bytu?

Na przestrzeni lat powieść epistolarna i jej funkcję zaczęły tracić na znaczeniu. Dlaczego? Przede wszystkim z uwagi na to, że dzięki upowszechnieniu się telefonów, a dzisiaj również Internetu, kontakty na odległość są o wiele łatwiejsze. W przeszłości jedyną ich formą były listy, dzisiaj poza e-mailami mamy do dyspozycji cały wachlarz komunikatorów internetowych, dlatego niewiele osób pisze tradycyjne listy. W związku z tym, współczesna powieść epistolarna w dużej mierze straciła rację bytu, chyba że pisarz oprze fabułę, na przykład, na wiadomościach tekstowych wysyłanych za pomocą dostępnych obecnie narzędzi lub umieści akcję powieści w przeszłości, kiedy listy były jeszcze popularne.

PODSUMOWUJĄC: co to znaczy powieść epistolarna? Tym pojęciem określa się rodzaj powieści, w której zamiast klasycznej narracji, autor wykorzystuje listy bohaterów. Przykładem takiej powieści jest „Dracula” Brama Stockera oraz „Cierpienia młodego Wertera” Goethego.