Na czym polega tragizm w literaturze?

Co to jest tragizm w literaturze?

Definicja tragizmu jest nierozerwalnie związana z teatrem w starożytnej Grecji i wystawianymi wówczas tragediami, które w dużej części były oparte na charakterystycznej konstrukcji bohaterów. Bohaterowie tragiczni byli z góry skazani na porażkę, co stanowi istotę tragizmu. Oznaczało to, że bez względu na to, jakie wysiłki i decyzje podejmą, czeka ich klęska, ponieważ ciąży nad nimi bezlitosne fatum. Postacie stawały w obliczu konfliktu tragicznego, który polegał na tym, że ścierały się dwie tak samo ważne, mające identyczne zdarzenie i równorzędne pod względem etycznym racje.

Cechy tragizmu

Tragizm pojawiał się w literaturze już od czasów starożytnych. Jego cechą charakterystyczną jest przede wszystkim brak wpływu głównych bohaterów na ich los. Mimo wysiłków, ich porażka została z góry przesądzona. Bardzo często ostateczny wpływ na życie bohaterów tragicznych mieli wyłącznie bogowie, a oni sami często byli postaciami wewnętrznie skonfliktowanymi, które zdawały sobie sprawę z tego, że każdy ich wybór będzie zły.

Tragizm w literaturze: przykłady

Motyw tragizmu w literaturze pojawiał się już w czasach starożytnych. Przykładem może być chociażby Antygona – postać z tragedii Sofoklesa. Antygona była córką Edypa i Jokasty oraz należała do rodu Labdakidów, na który nałożona została klątwa. Antygona chciała pochować ciało swojego zmarłego brata, na co nie pozwolił jej wuj – Kreon, który objął władzę po śmierci obu braci Antygony. Inny przykład tragizmu w literaturze starożytnej to między innymi Król Edyp, który próbował uniknąć wypełnienia się jego przeznaczenia, ale z góry był skazany na porażkę. 

Literatura piękna polska również może się „pochwalić” obecnością postaci tragicznych. Przykładem jest chociażby Konrad Wallenrod, postać z utworu Adama Mickiewicza pod tym samym tytułem. Wallenrod chce walczyć z wrogiem ojczyzny (motyw często wykorzystywany w utworach polskiego romantyzmu), ale jest rozdarty pomiędzy postawą patriotyczną a miłością do kobiety. Jakąkolwiek drogę wybierze, zawsze będzie nieszczęśliwy i niespełniony. 

Podsumowując: na czym polega tragizm? Postacie tragiczne mają z góry przesądzony los i każda decyzja, którą podejmą, będzie zła. Różne oblicza tragizmu pokazują różne wybory bohaterów literackich.