W czasach szaleństwa

Paweł Hertz, znany pisarz, który przeżył sowieckie łagry, stanowił wzór dla młodszej generacji narodowych konserwatystów. Dymitr Fiłosofow, który uciekł przed bolszewicką rewolucją do Warszawy w okresie międzywojennym, był krytycznym przyjacielem Polaków. Jerzy Stempowski, emigrant mieszkający w Bernie, autor powiązany z paryską Kulturą, wnikliwie analizował zmieniającą się cywilizację. Helmuth von Moltke, arystokrata stracony za członkostwo w antynazistowskim Kręgu z Krzyżowej w Berlinie, także wpisuje się w tę narrację.Wspólnym mianownikiem ich losów jest katastrofalne doświadczenie rozpadu starego świata w XX wieku oraz próby odbudowy w nowej rzeczywistości. Europę w tym czasie ściskały imadła totalitaryzmów, a losy bohaterów splatają się ze sobą, przenikając różnorodne duchowe i kulturowe sfery: rosyjskość, polskość, żydowskość, niemieckość, między Wschodem i Zachodem.Narracja oplata się wokół srebrnego wieku kultury rosyjskiej, idei filozoficznych Stefana Georgego, rewolucji konserwatywnej w Republice Weimarskiej, laickiego humanizmu, a współczesnego neokonserwatyzmu oraz różnych aspektów chrześcijaństwa. Postacie ukazane przez autorkę przekraczają swoje czasy historyczne, a ich samotny bunt, poszukiwanie sacrum, głęboka miłość, nawet w kontekście homoseksualizmu, stają się bliskie współczesnym problemom.Moralne i polityczne wybory bohaterów, konfrontowane z dzisiejszymi realiami, nabierają ponadczasowego wymiaru. Książka ta jest przenikająco mądra i pełna złowieszczych przeczucia. Napisana z lekkością i elegancją, eseistyczna forma przewyższa tradycyjne biograficzne podejście do historii totalitaryzmu. Zawiera w sobie nie tylko portrety osób, ale przede wszystkim postawy intelektualnego oporu wobec zbiorowego szaleństwa: przeciwko nicości, pod groźbą zagłady. Grochowska nie tylko wykazuje się niezwykłą erudycją, ale również posiada rzadki talent do głębokiego odczytywania tekstów z przeszłości, które w jej interpretacji stają się alarmująco aktualne.