Samuel Zborowski

W swojej najnowszej książce Jarosław Marek Rymkiewicz zabiera czytelników w podróż do XVI wieku, aby przedstawić życie i śmierć Samuela Zborowskiego, znanego jako hetman kozacki, królewski rotmistrz i kalwinista. W roku 1574, podczas koronacji Henryka Walezego na Wawelu, Zborowski zabił kasztelana przemyskiego Andrzeja Wapowskiego przy pomocy czekana, za co został skazany na wygnanie. Uciekł na dwór Stefana Batorego w Siedmiogrodzie, gdzie mimo pomocy w objęciu przez Batorego tronu Polski, jako wygnaniec, został schwytany i stracony w 1584 roku. Egzekucja ta wzburzyła szlachtę, która uznała ją za akt królewskiej despotii. W oczach Rymkiewicza, podobnie jak dla Juliusza Słowackiego, te wydarzenia były kluczowe dla kształtowania się polskiej wolności, postrzeganej jako nieustanna walka z losem – zarówno tym historycznym, jak i metafizycznym. Autor analizuje, co pozostało z tego ideału i w jaki sposób ulega on przekształceniom. Obnaża również mit polskiej tolerancji, konfrontując go z faktami historycznymi, pełnymi opisów takich praktyk jak palenie na stosie, wbijanie na pal, ćwiartowanie, ścinanie i wygnania zarówno innowierców, jak i katolików, Polaków i cudzoziemców. Rymkiewicz łączy swoją opowieść o rycerskiej Polsce i przeszłych Polakach z refleksjami na temat Heraklita i Nietzschego oraz wspomnieniami o Janie Kochanowskim i jego ulubionych napojach pod lipą, a także obserwacjami z okna jego domu w Milanówku.