Pro memoria Tom 3 1953-1956

Trzeci tom z serii *Pro memoria Prymasa* obejmuje lata od 25 września 1953 do 28 października 1956, które choć nie są długim okresem w życiu 80-letniego człowieka, miały kluczowe znaczenie dla kardynała Stefana Wyszyńskiego oraz dla Narodu i Kościoła katolickiego w Polsce po II wojnie światowej. Te lata niewoli Prymasa Tysiąclecia zostały dokładnie opisane w notatkach i tekstach, które mimo trudnych warunków, podtrzymują silną wiarę autora w Boże prowadzenie.Notatki księdza prymasa z tego trudnego okresu zostały zebrane w tomie trzecim, a ich pierwotna wersja została opublikowana w książce *Zapiski więzienne*. Kardynał Wyszyński współpracował przy przygotowaniu tej książki do druku, choć nie jest to wydanie krytyczne. Ostatecznie książka została opublikowana po jego śmierci, najpierw za granicą w Paryżu w 1982 roku przez Éditions du Dialoque, zanim ukazała się w Polsce w drugim obiegu, stając się jedną z najważniejszych lektur tamtego czasu.*Zapiski więzienne* doczekały się licznych wydań i przełożono je na wiele języków. Oficjalna polska edycja ukazała się w 1995 roku dzięki Instytutowi Prymasowskiemu Stefana Kardynała Wyszyńskiego, a szóste, poprawione wydanie ujrzało światło dzienne w 2006 roku. Aby stworzyć krytyczne wydanie notatek z okresu jego uwięzienia, przeprowadzono szczegółową kwerendę archiwalną, co pozwoliło zidentyfikować wiele z wymienionych w notatkach osób i zdarzeń, choć nie wszystkie, zwłaszcza te związane z Służbą Bezpieczeństwa.Rękopis *Pro memoria* z lat więziennych znajduje się w Archiwum Archidiecezjalnym w Gnieźnie. W odróżnieniu od innych tomów, w notatkach z tego okresu zatrzymała się codzienna ciągłość zapisów – część dni nie zawiera notatek z powodu monotonnego życia więziennego i obaw o bezpieczeństwo zapisków. Publikacja ta jest ważnym elementem badań nad stosunkiem władz komunistycznych do Kościołów i związków wyznaniowych w Polsce w latach 1944–1989, realizowanych przez Instytut Pamięci Narodowej.