Norwegian Wood

Na „Norwegian Wood” patrzę dziś trochę inaczej niż na większość książek Murakamiego, bo to nie jest ten jego klasyczny, dziwny, lekko odklejony świat. Tu nie ma aż tak bardzo szalonych rzeczy, bardziej jest cisza, smutek i takie dziwne poczucie, że wszystko już od początku jest pęknięte. I właśnie dlatego ta książka mnie uderzyła. Nie dlatego, że ciągle coś się w niej dzieje, tylko dlatego, że ona siedzi w człowieku i nie chce wyjść.

Najpierw miałem wrażenie, że to będzie po prostu ładna, trochę smutna historia o studencie z Tokio i dwóch dziewczynach, ale szybko wyszło na to, że to wcale nie jest takie proste. Toru Watanabe jest takim bohaterem, którego łatwo zignorować, bo nie krzyczy, nie imponuje i nie robi wielkich rzeczy. Ale właśnie przez to wydaje się prawdziwy. Patrzyłem na niego i miałem poczucie, że on bardziej przeczekuje życie, niż je naprawdę przeżywa. I to jest bolesne, bo wiele osób chyba dokładnie tak funkcjonuje, tylko nikt nie mówi tego na głos.

Naoko bardzo mnie męczyła, ale w takim sensie, który chyba był zamierzony. Ona jest krucha, zamknięta, pełna bólu i człowiek niby chce ją zrozumieć, ale jednocześnie czuje, że to prawie niemożliwe. Midori z kolei jest jak przeciwwaga, jak coś żywego i niespokojnego, co wpada do pokoju i od razu zmienia temperaturę powietrza. Lubię to, że Murakami nie robi z nich prostych symboli dobra i zła, tylko pokazuje dwie różne formy bycia blisko życia. Jedna jest ciężka i wycofana, druga bardziej bezpośrednia i trochę chaotyczna.

Najbardziej zapadło mi w pamięć to, że ta książka w ogóle nie próbuje udawać, że młodość jest czymś lekkim. Wiele powieści o dorastaniu ma w sobie taki niby romantyczny filtr, jakby wszystko było trochę piękniejsze, bardziej miękkie i bardziej znaczące niż w rzeczywistości. Tutaj tego nie ma. Tu jest zagubienie, jest napięcie, jest seksualność, która nie daje ukojenia, jest śmierć, która nie odchodzi, tylko siedzi obok i patrzy. To sprawia, że „Norwegian Wood” brzmi bardziej jak wspomnienie, które ciągle boli, niż jak klasyczna fabuła.

Podoba mi się też to, jak Murakami pokazuje pamięć. Wszystko tu jest trochę jak po latach, jak przez szybę, jakby bohater wspominał swoje życie, ale już wiedział, że nie da się go odzyskać. To uczucie jest bardzo mocne, bo człowiek czyta i ma świadomość, że nie chodzi tylko o jedną historię miłosną. Chodzi o to, jak się pamięta ludzi, którzy kiedyś byli najważniejsi, a potem zniknęli albo po prostu przestali umieć być blisko.

Są w tej książce momenty, które mnie naprawdę przygniotły. Nie w sensie, że są efektowne czy dramatyczne, tylko raczej takie dziwnie ciche, przytłumione. Murakami potrafi napisać scenę tak, że nie dzieje się w niej nic wielkiego, a i tak po kilku stronach czujesz, że coś ci się w środku przesunęło. To jest bardzo dobra umiejętność, bo nie każdy autor umie zrobić z ciszy coś tak ciężkiego.

Nie będę udawał, że to książka łatwa albo przyjemna w prostym sensie. Ma momenty powolne, czasem nawet zbyt powolne. Bywa, że człowiek chciałby po prostu, żeby ktoś w końcu powiedział coś wprost, a tutaj zamiast tego dostaje kolejną warstwę milczenia. Ale z drugiej strony to właśnie dzięki temu ta powieść działa. Ona nie daje pocieszenia na szybko. Ona raczej zmusza do siedzenia z tym, co niewygodne.

Najmocniej zostało mi chyba to, że „Norwegian Wood” jest książką bardzo ludzką. Nie wielką, nie efektowną, nie popisową. Po prostu ludzką do bólu. Trochę brudną emocjonalnie, trochę bezradną, trochę zbyt cichą, ale właśnie przez to tak prawdziwą. I to chyba jest najlepsze, co mogę o niej powiedzieć.

To nie jest książka, którą się kończy i od razu odkłada na półkę. To raczej taka, po której jeszcze długo siedzi się w ciszy i myśli o ludziach, których się kiedyś znało, o rzeczach, których się nie powiedziało, i o tym, że niektóre wspomnienia wracają nie dlatego, że są ładne, tylko dlatego, że były ważne.