Najbliższe kresy. Ostatnie polskie lata

Gdy w 2019 roku opublikowano książkę "Ostatnie lata polskiego Lwowa", nie spodziewałem się, że powstanie z tego seria obejmująca kilka tomów. Niniejsza, już szósta część, zwraca uwagę na tereny dzisiejszej Litwy i Białorusi. Choć Polaków tam pozostało niewiele, przez ostatnie dwa wieki to oni w istotny sposób wpływali na życie kulturalne i społeczne tych regionów. W okresach narodowych zrywów i międzywojennych lat także na polityczne. Książka odkrywa przed czytelnikami mniej znane fragmenty życia wielkich postaci związanych z tymi obszarami. Przykładowo, Stanisław Moniuszko działał w Wilnie i Mińsku, a jego działalność znana jest w ograniczonym stopniu. Podobnie jest z Napoleonem Ordą, który swoją sztuką zatrzymał czas, czy Zofią Nałkowską, której życie nad Niemnem przedstawia nieznane wątki jej działalności. Wilno miało swoje tajemnice, jak choćby tajna drukarnia "Robotnika", organu PPS-u, mieszcząca się na Bulwarze Aleksandryjskim.Ekskluzywna Połąga znana jako Riviera Tyszkiewiczów, a także mniej znane historie, jak młodość Melchiora Wańkowicza w Nowotrzebach i Kalużycach, ukazują bogactwo kulturowe i historyczne tych ziem. Przedstawiono też historie takich postaci jak Władysław Broniewski czy niezwykłe losy Ordonki w Wilnie. Książka porusza również wydarzenia polityczne, np. proces brzeski jako sposób na pozbycie się opozycji parlamentarnej, a także Berezę Kartuską, która stanowiła hańbę demokracji II Rzeczypospolitej. Ciekawym wątkiem jest także konfrontacja prawdy historycznej z wersją filmową, jak w przypadku Tewjego Bielskiego i Puszczy Nalibockiej. Nie zabrakło też konfliktów pomiędzy wybitnymi jednostkami, jak starcie Sergiusza Piaseckiego z Czesławem Miłoszem, z kobietą jako centralnym punktem sporu. Ostatni repatrianci kresowi, w tym Czesław Niemen i Władysław Kozakiewicz, dopełniają tę mozaikę kulturową Kresów.