Grzybowska 6/10. Lament

Każde miejsce na ziemi kryje swoją niepowtarzalną historię, którą warto odkryć. Gdy spojrzy się przez maleńką szczelinę w przeszłość, można dostrzec fascynujące opowieści. Czy jednak cokolwiek interesującego może kryć adres Grzybowska 6/10? To ogromny blok znajdujący się na warszawskim Osiedlu za Żelazną Bramą, wzniesiony w czasach PRL-u przy użyciu metod betonów wylewanych, będący wizytówką budownictwa tamtej epoki pod rządami Gomułki. Aleksandra Domańska z dociekliwością bada przeszłość tego miejsca. Z detektywistycznym zacięciem sięga do czasów przedwojennych, odnajdując nie tylko stare rachunki za elektryczność, fragmenty listów, plany architektoniczne czy wpisy w książkach telefonicznych, ale również odnajdując jedynego żyjącego świadka tamtych dni. Na tej podstawie odtwarza historie mieszkańców: małego Jurka Glassa i jego ojca, lekarza ze szpitala Św. Ducha, Salomona Graffa, właściciela składu żelaza, oraz Romany Wilner z chorym synem Rysiem, jak i wielu innych. Intymnie i z czułością autorka ukazuje ich codzienność, zanim losy ich nieodwracalnie zmieniły się z powodu drugiej wojny światowej, a także towarzyszy im podczas trudnych chwil w getcie. Zbliżając się z jednej strony do swoich bohaterów, z drugiej strony, Domańska maluje szeroką panoramę tamtej rzeczywistości, pokazując, jak niewidoczne nici łączyły wydarzenia, takie jak Manifest futurystyczny Marinettiego, Święto wiosny Strawińskiego, modernistyczną rewolucję Le Corbusiera i katastrofę, którą przyniosła wojna, niszcząc świat przedwojennej Grzybowskiej. Autorka w mistrzowski sposób opisuje ducha tamtego czasu, odsłaniając głębsze związki między wydarzeniami kulturowymi i historycznymi.