Karpacka kampania Legionów

Legiony Polskie powstały w sierpniu 1914 roku jako odpowiedź na niepowodzenie akcji powstańczej kierowanej przez Józefa Piłsudskiego i jego strzelców w rejonie Kielecczyzny. Austriacy zgodzili się na utworzenie dwóch formacji wojskowych: Legionu Zachodniego i Wschodniego. Ze względu na ofensywę rosyjską skierowaną na Lwów, ochotnicy z Legionu Wschodniego pod dowództwem kapitana Józefa Hallera zostali przeniesieni w okolice Krakowa, gdzie dołączyli do nich ochotnicy ze Śląska Cieszyńskiego. Tak narodził się 3. pułk piechoty Legionów, który wraz z 2. pułkiem i dwoma szwadronami kawalerii w połowie września skierowano na wschodnie Zakarpacie, by bronić przełęczy karpackich przed zagrożeniem ze strony Rosjan.

Do marca 1915 roku legioniści stawiali czoła trudnym warunkom terenowym i surowej zimie, walcząc na Zakarpaciu i Bukowinie. Potyczki pod Pasieczną, Mołotkowem, Kirlibabą oraz Rafajłową przyczyniły się do narodzin legendy II Brygady Legionów Polskich, zwanej Żelazną lub Karpacką, która powstała z oddziałów walczących w Karpatach. Tomasz Dudek w jednym z tomów serii "Historyczne Bitwy" wydawnictwa Bellona szczegółowo i barwnie opisuje ten epizod z historii Legionów, ukazując polski wkład w wydarzenia I wojny światowej.