Candide ou l'Optimisme

Powieść filozoficzna „Kandyd”, stworzona przez francuskiego myśliciela Voltaire'a, po raz pierwszy zagościła na półkach w 1759 roku. Znana pod pełnym tytułem „Candide, ou L'Optimisme”, jest opowieścią przetłumaczoną z niemieckiego przez doktora Ralpha. Polski przekład, nad którym pracował m.in. Tadeusz Boy-Żeleński, nosi tytuł „Kandyd, czyli optymizm”. Warto wspomnieć, że pierwsze polskie wydanie miało swój debiut w 1780 roku w tłumaczeniu Jacka Przybylskiego.Głównym bohaterem tej satyrycznej opowieści jest Kandyd, który na samym początku żyje w idyllicznym środowisku zamku w Westfalii. Tam, uczony przez Panglossa doktryny Leibniza o optymizmie, zostaje niespodziewanie wyrzucony ze swojego „raju ziemskiego”. W wyniku tego przymusowego wygnania, wyrusza w podróż przez różnorodne kraje i kontynenty, stawiając czoła szeregowi nadzwyczajnych przygód, które nieustannie podważają jego przekonanie o dobroci świata. Voltaire kończy swoją opowieść postawieniem tezy w ustach Kandyda, że najlepszym działaniem jest „uprawiać nasz ogródek”, odrzucając tym samym leibnizowski pogląd, iż żyjemy na „najlepszym z możliwych światów”.Styl Voltaire'a w „Kandydzie” jest przesiąknięty ironią i sarkazmem, z narracją, która pędzi w zawrotnym tempie. Powieść pełna jest fantastowych wydarzeń i zaskakujących zwrotów akcji, a sama forma nawiązuje do tradycji powieści rozwojowej czy łotrzykowskiej, jednocześnie parodiując przygody i romanse tamtej epoki. „Kandyd” częściowo opiera się na rzeczywistych wydarzeniach historycznych, takich jak wojna siedmioletnia czy katastrofalne trzęsienie ziemi w Lizbonie w 1755 roku.W tej alegorycznej satyrze Voltaire podejmuje licznie kwestie filozoficzne, w centrum stawiając problem zła, które były dyskutowane zarówno w XVIII wieku, jak i w czasach współczesnych. „Kandyd” w przewrotny sposób krytykuje filozofów, głównie koncentrując się na filozofii Leibnitza, ale także występuje przeciwko innym instytucjom oświeconego społeczeństwa, jak kler, teolodzy, rządy i armie.