Stefan Szolc-Rogoziński - sylwetka autora

Stefan Szolc-Rogoziński przyszedł na świat w Kaliszu jako syn tamtejszego przemysłowca Ludwika Scholtza i Malwiny z Rogozińskich, której ojciec był znanym warszawskim adwokatem. W wieku 12 lat rozpoczął naukę w niemieckiej szkole we Wrocławiu. Przeciwstawiając się woli ojca, w 1878 roku podjął decyzję o wstąpieniu jako ochotnik do akademii marynarki wojennej w Kronsztadzie. Egzamin oficerski zdał 29 kwietnia 1880 roku, co otworzyło mu drogę do pierwszej morskiej wyprawy na krążowniku „Generał Admirał” do Władywostoku.

W maju 1881 roku, po przyjeździe do Paryża, został członkiem Paryskiego Towarzystwa Geograficznego. Następnie, będąc w Neapolu, przygotował plany eksploracji wnętrza Kamerunu. Boże Narodzenie 1881 roku spędził w Kaliszu, próbując bez skutku zdobyć wsparcie finansowe od swojego ojca. Ostatecznie, do realizacji swoich geograficznych aspiracji wykorzystał spadek po matce, która zmarła w 1877 roku. Rogoziński rozpoczął także działania w Warszawie, aby zgromadzić niezbędne fundusze, zyskując poparcie takich osobistości jak Filip Sulimierski, Henryk Sienkiewicz i Bolesław Prus. Misję eksploracyjną promował jako ważne przedsięwzięcie narodowe, które miało zwrócić uwagę świata na Polaków.

Za zebrane środki nabył we Francji statek „Łucja Małgorzata” i 13 grudnia 1882 roku wyruszył z portu w Hawrze, by dotrzeć do wybrzeży Kamerunu. Towarzyszyli mu geolog Klemens Tomczek i meteorolog Leopold Janikowski. W zatoce Ambas zakupił wyspę Mondoleh za niecodzienną walutę — na przykład czarny frak czy cylinder. Wyspa stała się później bazą wypadową dla jego wypraw. Szolc-Rogoziński badał wybrzeże Kamerunu i dorzecze rzeki Mungo oraz odkrył jezioro zwane Słoniowym (Balombi-O-M'Bu). W 1882 roku założył tam polską kolonię, jednak jej istnienie było krótkotrwałe — w 1884 roku teren ten przejęli Niemcy i Anglicy. Ostatecznie przekazał kolonię Brytyjczykom, ale wkrótce potem tereny te zostały zajęte przez Niemców.

Tragiczne wydarzenia dotknęły jego wyprawę, gdy 20 maja 1884 roku zmarł Klemens Tomczek. Później, 12 grudnia tego samego roku, Rogoziński i Janikowski zdobyli najwyższą górę Kamerunu, znaną obecnie jako wulkan Kamerun, o wysokości 4095 metrów. 29 sierpnia 1885 roku, podczas wizyty w Polsce, Rogoziński zawarł związek małżeński z pisarką Heleną Janiną Boguską, znaną pod pseudonimem „Hajota”. Powrócił do Afryki pod koniec 1886 roku, gdzie nabył plantację na wyspie Fernando Po. Niestety, nie była to inwestycja, która przyniosłaby zyski pozwalające na dalsze ekspedycje. Od 1885 roku był członkiem Królewskiego Towarzystwa Geograficznego w Londynie. W latach 1892-1893 podróżował po Egipcie, a w 1893 roku powrócił do kraju. Pełen nadziei na kolejne wyprawy, udał się do Paryża, gdzie w wieku 35 lat zginął tragicznie pod kołami omnibusa.

Rogoziński założył warszawskie Muzeum Etnograficzne, przekazując tej instytucji zgromadzone przez siebie eksponaty. Ulice jego imienia można znaleźć w różnych polskich miastach, takich jak Gliwice, Warszawa, Wrocław i Pruszcz Gdański. W Kaliszu, poza ulicą nazwaną jego nazwiskiem, na Głównym Rynku znajduje się płaskorzeźba z jego podobizną, obok portretów Asnyka, Dąbrowskiej i Konopnickiej.