Konstanty A. Jeleński - sylwetka autora

Nieoficjalny ambasador kultury polskiej w Paryżu i na świecie, pracował jako eseista i krytyk. Jego intensywna współpraca z prestiżowym emigracyjnym pismem paryskim "Kultura" oraz z wieloma czasopismami we Francji, Wielkiej Brytanii, USA, Niemczech i Włoszech, świadczy o jego znaczącym wkładzie w promocję polskiej kultury za granicą. Już od dzieciństwa miał okazję podróżować po Europie z ojcem dyplomatą, co w znacznym stopniu wpłynęło na jego rozwój i późniejsze sukcesy. Polska pod niemiecką okupacją stała się miejscem, które opuścił w grudniu 1939 roku, już nigdy nie powracając. Brał udział w walce przeciwko Niemcom w obronie Francji w 1940 roku, a później, po przegranej, osiedlił się w Wielkiej Brytanii, łącząc obowiązki wojskowe z nauką na uniwersytetach Saint-Andrews i Oxford. Powrócił do Francji w czerwcu 1944 roku, służąc w polskiej Pierwszej Dywizji Pancernej gen. Maczka podczas jej trasy od Normandii przez Belgię po Holandię, za co otrzymał liczne odznaczenia wojskowe.

Po wojnie unikał powrotu do komunistycznej Polski, wybierając życie emigranta. Jego ostatecznym miejscem zamieszkania stał się Paryż, gdzie osiadł w 1952 roku z partnerką, włoską malarką Leonore Fini. Dzięki wybitnej znajomości języka i kultury francuskiej szybko zajął miejsce w paryskim świecie intelektualno-artystycznym. Wspominał, że był częścią ostatniego pokolenia polskiej inteligencji, dla którego język francuski był równie naturalny jak polski. W Paryżu zaangażował się w działalność Kongresu Wolności Kultury, gdzie kierował sekcją wschodnio-europejską oraz pracował nad miesięcznikiem "Preuves". Był też związany z miejscowością Maisons-Laffitte pod Paryżem, gdzie publikował eseje i recenzje dla "Kultury".

Jako prawdziwy Europejczyk, swobodnie poruszał się w wielu językach i kulturach Europy. Publikował w renomowanych pismach takich jak "Le Monde", "La Quinzaine Littéraire", "Les Lettres Nouvelles", a także w brytyjskich magazynach "Encounter" i "Survey", amerykańskich "The New Republic" i "Partisan Review", niemieckich "Der Monat" i "Merkur", oraz włoskim "Tempo Presente". Polityka go interesowała, choć bardziej skłaniał się ku antytotalitarnej lewicy. Fascynowały go wydarzenia Maj '68, ale podkreślał, że ideologie nie powinny przesłaniać człowieka.

Jego mieszkanie przy rue de la Vrilliere w Paryżu było miejscem spotkań pisarzy i artystów polskiej emigracji, jak Czesław Miłosz czy Gustaw Herling-Grudziński, a także intelektualistów z różnych części Europy. Wspólnie z nimi, w 1955 roku, założył Komitet Pomocy Twórcom z Europy Wschodniej, który później przekształcił się w Fundację Europejską dla Intelektualnej Samopomocy, oferując wsparcie wielu niezależnym umysłom z bloku wschodniego.

W latach 1973-76 pełnił funkcję dyrektora administracyjnego w Centre Royaumont pour une Science de l'Homme, a później pracował jako doradca w Institut National de l'Audiovisuel, gdzie przygotowywał serię programów o sztuce dla telewizji francuskiej. Jego największą zasługą było przybliżenie francuskiej publiczności dzieł Witolda Gombrowicza — osobiście przełożył na język francuski "Trans-Atlantyk" i kilka dramatów pisarza. Dzięki jego staraniom twórczość Gombrowicza zdobyła uznanie we Francji, co sam pisarz podkreślał, przypisując Jeleńskiemu dużą rolę w tym sukcesie.

Jeleński opublikował również "Anthologie de la poésie polonaise" w 1963 roku, będące pierwszym we Francji dziełem krytyki literackiej współczesnej polskiej poezji. Wojciech Karpiński opisał go jako "działające alter ego" Gombrowicza, co ilustruje, jak silnie wpływał na odbiór polskiego pisarza na Zachodzie. Cieszył się znaczącym szacunkiem jako nieoficjalny ambasador polskiej kultury, ukazując jej bogactwo społeczeństwom zachodniej Europy.