Upadłe damy II Rzeczpospolitej

„Upadłe damy II Rzeczypospolitej” to jedna z książek z mojej ulubionej serii Prawdziwe Historie wydawnictwa Znak. Było to moje pierwsze spotkanie z twórczością Kamila Janickiego, choć wcześniej słyszałam już zarówno o jego książkach, jak i działalności internetowej (kanał na YouTube). Po lekturze mogę powiedzieć, że zdecydowanie nie ostatnie.

Książka została podzielona na siedem rozdziałów opisujących historie kobiet żyjących w dwudziestoleciu międzywojennym. Bohaterkami są Zyta Woroniecka, Maria Lewandowska, Małgorzata Genzlerowa, Wanda Parylewiczowa, Helena Fleischerowa, Julia Kucharska oraz Maria Zajdlowa, nazywana „łódzką Gorgonową”. Każda z nich na różne sposoby weszła w konflikt z prawem, a autor przedstawia zarówno ich losy, jak i tło społeczne oraz obyczajowe epoki. Co ciekawe, historie dwóch z bohaterek łączą się ze sobą. Tę samą sprawę poznajemy z perspektywy dwóch różnych kobiet, co pozwala lepiej zrozumieć zarówno przebieg wydarzeń, jak i motywacje obu stron.

Największym atutem książki jest to, że poza samymi historiami kryminalnymi pokazuje ona również realia życia w II Rzeczypospolitej. Czytelnik może zobaczyć, jak wyglądało wówczas prawo i wymiar sprawiedliwości. Polska po odzyskaniu niepodległości musiała scalać różne systemy prawne pozostałe po zaborach, dlatego przepisy często były niespójne i zaskakujące z dzisiejszej perspektywy. Autor przywołuje choćby przypadek Zyty Woronieckiej, która za zabójstwo narzeczonego otrzymała zaledwie trzy lata więzienia. W książce pojawia się również kwestia prawa spadkowego wywodzącego się jeszcze z kodeksu Napoleona, zgodnie z którym w przypadku braku potomstwa większość majątku dziedziczyło rodzeństwo zmarłego, a nie współmałżonek. To właśnie spór o majątek stał się motywem jednej z opisanych zbrodni.

Niektóre historie są wręcz wstrząsające, szczególnie opowieść o Marii Zajdlowej, która była dzieciobójczynią. Książka momentami bywa trudna emocjonalnie, ale jednocześnie bardzo wciąga. Dodatkowym plusem są zdjęcia bohaterek i materiałów archiwalnych, które pomagają lepiej wczuć się w klimat epoki.

W książce pojawiają się również ciekawe historyczne smaczki. Autor wspomina między innymi o grafologii czy analizie maszyn do pisania, czyli metodach stosowanych w dawnych śledztwach. Nie są one głównym elementem opowieści, raczej drobnymi ciekawostkami, które uzupełniają tło i pozwalają lepiej zrozumieć realia tamtych czasów.

Podsumowując, uważam „Upadłe damy II Rzeczypospolitej” za bardzo wartościową i interesującą pozycję. To książka nie tylko dla osób lubiących tematykę kryminalną, ale też dla czytelników zainteresowanych historią i realiami międzywojennej Polski. Dodatkowo bardzo lubię książki, w których każdy rozdział opowiada inną historię, dzięki temu lektura ani przez chwilę się nie nudzi i świetnie pomaga wyjść z czytelniczego zastoju.