Samotnica. Dwa życia Marii Dulębianki

Maria Dulębianka, malarka i działaczka społeczna, znana jest przede wszystkim z portretu Marii Konopnickiej w binoklach, a także jako fascynująca i niesłusznie zapomniana towarzyszka życia autorki "Roty". Dulębianka zdobywała wykształcenie artystyczne w Wiedniu, po czym rozwijała swoją karierę w Warszawie pod czujnym okiem Wojciecha Gersona. W 1884 roku dołączyła do grona pierwszych Polek studiujących sztukę w renomowanej Académie Julian w Paryżu. Niestety, tylko niewielka część jej dzieł dotrwała do naszych czasów.Odkąd w 1890 roku zamieszkała za granicą z Konopnicką, ich relacja opierała się na wzajemnej trosce i wsparciu. Kiedy musiały się na chwilę rozstać, szybko wracały do siebie. Z czasem Dulębianka stawała się coraz bardziej zaangażowana w walkę o prawa kobiet, publikując polemiczny tekst "Damscy kaznodzieje", który odzwierciedla jej postawy wobec mężczyzn tłumaczących kobietom świat. Marii Dulębianka nie tylko apelowała o równy dostęp do edukacji artystycznej, ale również była pierwszą kobietą, która kandydowała do Sejmu Krajowego.Po śmierci Marii Konopnickiej, Dulębianka osiedliła się we Lwowie, gdzie jeszcze aktywniej uczestniczyła w działalności społecznej i feministycznej. Podczas jednej ze swoich misji z Czerwonym Krzyżem, zatroszczona warunkami w ukraińskich obozach, zaraziła się tyfusem, co doprowadziło do jej śmierci 7 marca 1919 roku. Początkowo spoczęła w grobowcu Konopnickiej na Cmentarzu Łyczakowskim, jednak osiem lat później jej trumna została przeniesiona na Cmentarz Obrońców Lwowa.Karolina Dzimira-Zarzycka, autorka, która ukończyła historię sztuki i polonistykę na Uniwersytecie Wrocławskim, odświeża i uzupełnia biografię Dulębianki. W swoim dziele rysuje portret tej artystki i działaczki, której wybory i problemy są zaskakująco aktualne również dziś. Obalając mity i koncentrując się na źródłach, Dzimira-Zarzycka ukazuje naturę relacji Dulębianki z Konopnicką w kontekście sytuacji kobiet na przełomie XIX i XX wieku.Wieloletni związek Dulębianki i Konopnickiej, niezależnie od tego, jak go nazwiemy, był piękną historią wzajemnego oddania i empatii, które nie potrzebują skandali czy sensacji. Wciągająca opowieść o ich życiu to historia dwóch wybitnych kobiet, które mimo przeciwności, pełne werwy i miłości, podróżowały po europejskich miastach, zmagając się z codziennymi trudnościami.