Muzy Młodej Polski. Życie i świat Marii, Zofii i Elizy Pareńskich

Maria, Zofia i Eliza Pareńskie to trzy siostry, które zyskały szczególne miejsce w historii dzięki swojemu związkowi ze Stanisławem Wyspiańskim. Dwie z nich, Maryna i Zosia, stały się inspiracją i bohaterkami jego dramatu "Wesele", którego prapremiera w 1901 roku wywołała ogromne poruszenie w Krakowie. Dzieło to przysporzyło Wyspiańskiemu miano "czwartego wieszcza", a siostry Pareńskie uczyniło nieśmiertelnymi w literaturze.Maria, znana również jako Maryna, była muzą nie tylko Wyspiańskiego, ale i Witolda Wojtkiewicza. Została żoną Jana Raczyńskiego, lekarza, który jako pionier opisał zależność między krzywicą a brakiem światła słonecznego. Tragicznie zginęła wraz z trzecim mężem, Janem Grekiem, oraz szwagrem, Tadeuszem Boyem-Żeleńskim, podczas niemieckiej inwazji na ZSRR.Zofia, nazywana Fusią, została żoną Tadeusza Żeleńskiego, znanego jako Boy. Jej portret z synem stworzony przez Wyspiańskiego uważany jest za jedno z najpiękniejszych dzieł serii "Macierzyństwo". Choć ich związek nie był wolny od poszukiwań miłości poza małżeństwem, Boy opisywał Zofię jako "dobrą, rozumną i miłą towarzyszkę pracy".Eliza, czyli Lizka, była najmłodsza i najmniej znana spośród sióstr, choć najczęściej pojawiająca się w portretach Wyspiańskiego. Była żoną poety młodopolskiego Edwarda Leszczyńskiego. Jej życie było pełne zmagań z emocjonalnymi trudnościami, a także uzależnieniem od alkoholu i opiatów. Eliza, niestety, odebrała sobie życie w wieku 35 lat.