Maria Zamoyska. Wspomnienia

Maria Zamoyska prowadziła niezwykle aktywne życie, pełne licznych podróży. W swoich "Wspomnieniach" opisała między innymi udział w audiencjach papieskich, podczas których starała się uzyskać poparcie Kościoła dla idei stworzenia Szkoły Domowej Pracy Kobiet. Pierwsza taka wizyta, w towarzystwie jej matki i brata, miała na celu także zaznajomienie papieża ze sprawą polską oraz sytuacją polityczną pod zaborami. Wyprawy te, zarówno te z dzieciństwa, jak i te z dorosłych lat, często odbywała z matką u boku. Maria oraz jej starszy brat świadomie zrezygnowali z małżeństw, poświęcając się w pełni działalności społecznej i patriotycznej. Pierwsze idee dotyczące przekazania majątku narodowi zrodziły się jeszcze przed I wojną światową, co bez wątpienia wynikało z wychowania w rodzinie, gdzie pielęgnowanie polskości było kluczowym celem. Po zakończeniu wojny znów podjęto plany stworzenia fundacji. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę Zamoyscy mogli po trzydziestu latach wrócić do swych majątków w Wielkopolsce. Chociaż Maria dalej poświęcała się sprawom Szkoły, funkcjonującej w Kuźnicach, zaangażowała się także w jej restytucję w Kórniku.