Sinobrody

Kurt Vonnegut to pisarz, który od lat zajmuje szczególne miejsce w moim czytelniczym sercu. Jego książki są dla mnie czymś więcej niż tylko literaturą – to przewrotne, inteligentne komentarze na temat życia, człowieczeństwa i świata, w którym przyszło nam egzystować. „Sinobrody” nie jest jego najbardziej znanym dziełem, ale bez wątpienia jednym z najbardziej osobistych i poruszających.

Główny bohater, Rabo Karabekian, to starzejący się malarz i kolekcjoner sztuki, który osiadł w luksusowej rezydencji nad brzegiem oceanu. Jego życie wydaje się ciche i stateczne, a on sam – zgorzkniały i samotny. Ale to tylko pozory. Rabo skrywa w sobie historię pełną bólu, porażek i niespełnionych marzeń. Co więcej, w jego posiadłości znajduje się tajemniczy spichrz na kartofle, który skrywa sekret tak wielki, że jego ujawnienie może zmienić wszystko.

Jego spokój burzy pewnego dnia Circe Berman – energiczna, uparta wdowa, autorka poczytnych książek dla młodzieży. Jej pojawienie się staje się katalizatorem przemiany Karabekiana. Circe nie godzi się na jego samotność, zmusza go do konfrontacji z przeszłością i namawia, by spisał swoją autobiografię. I tak oto malarz, który przez lata unikał słów, zaczyna opowiadać swoją historię.

Jednym z najciekawszych aspektów książki jest sposób, w jaki Vonnegut mówi o sztuce i jej wartości. Karabekian był przedstawicielem ekspresjonizmu abstrakcyjnego, ruchu artystycznego, który zdobył popularność po II wojnie światowej. Jego obrazy, stworzone za pomocą farb akrylowych, po latach zaczęły… łuszczyć się i odpadać od płótna, pozostawiając po sobie jedynie puste, bezwartościowe płótna. Można w tym widzieć metaforę ulotności sztuki, ale też złudzeń, które ludzie pielęgnują przez całe życie.

Jednak „Sinobrody” nie jest tylko książką o sztuce. Vonnegut mistrzowsko łączy tu wielkie tematy: wojna, trauma, samotność, konsumpcjonizm, wartość ludzkiego życia. Karabekian, Ormianin z pochodzenia, ocalały z ludobójstwa, żołnierz walczący w II wojnie światowej, to człowiek, którego doświadczenia ukształtowały i jednocześnie złamały.

Jeśli czytaliście inne książki Vonneguta, to zauważycie, że „Sinobrody” ma nieco inna atmosferę. Jest tu mniej typowego dla autora chaosu, mniej skoków w czasie, mniej szalonego humoru. To bardziej melancholijna, refleksyjna powieść, w której czuć dojrzałość pisarza. Nadal jest tu ironia i satyra, ale całość wydaje się bardziej osobista, wręcz sentymentalna.

Nie znaczy to, że nie ma tu typowych dla Vonneguta elementów. Są barwne, ekscentryczne postacie, są celne komentarze społeczne, jest humor, który potrafi rozśmieszyć i zasmucić jednocześnie. Ale jest też pewna łagodność, której nie czułem w jego wcześniejszych książkach.

„Sinobrody” to książka, którą czyta się powoli, delektując się jej warstwami. Nie jest to najlepszy punkt startowy dla kogoś, kto nie zna Vonneguta – tu warto najpierw sięgnąć po „Rzeźnię numer pięć” czy „Kocią kołyskę”. Ale dla tych, którzy już zanurzyli się w jego świecie, „Sinobrody” będzie fascynującym doświadczeniem. To opowieść o sztuce, życiu i pogodzeniu się z przeszłością, pełna świetnie napisanych postaci i mądrych obserwacji.