Królestwo Polskie 1815-1916-1918. Szkice z ustroju

W 1795 roku Rzeczpospolita Obojga Narodów zakończyła swoje istnienie, a jej obszar został rozdzielony pomiędzy Rosję, Prusy i Austrię. W XIX wieku polska państwowość odrodziła się dwa razy: w 1807 roku pod postacią Księstwa Warszawskiego, co było możliwe dzięki wsparciu Napoleona Bonaparte, oraz w 1815 roku jako Królestwo Polskie z inicjatywy cara Rosji Aleksandra I. Choć Królestwo Polskie miało stanowić samodzielną jednostkę państwową, zostało złączone z Imperium Rosyjskim poprzez wspólnego monarchę. Posiadało własne struktury rządowe oraz wojskowe. Po klęsce powstań listopadowego i styczniowego, jego autonomiczność zanikała, przekształcając się stopniowo w Priwislinski Kraj. Początek I wojny światowej obudził nadzieje na odnowienie polskiej państwowości. Kolejne strony konfliktu wzywały Polaków, gwarantując utworzenie własnego państwa. 5 listopada 1916 roku cesarze Niemiec i Austro-Węgier ogłosili utworzenie nowego Królestwa Polskiego. Choć motywacje leżące u podstaw tej decyzji mogą być różnorodne, takie jak realizacja planu Mitteleuropy i chęć pozyskania żołnierzy polskich, nie można zaprzeczyć, że akt 5 listopada rozpoczął proces tworzenia polskiej władzy i administracji. Początkowo nie całkiem niezależna Rada Regencyjna stopniowo uniezależniała się od okupacyjnej kurateli. Ostateczne zakończenie monarchistycznej formy państwa polskiego nastąpiło w listopadzie 1918 roku, kiedy regenci przekazali władzę Józefowi Piłsudskiemu. Autor tej publikacji, Piotr Żywiecki, zestawia Królestwo Polskie z 1815 roku z tworem powstałym po akcie 5 listopada 1916 roku, badając, czy istnieje pomiędzy nimi ciągłość, i czy propozycja Rady Regencyjnej była przedłużeniem Królestwa Kongresowego. Żywiecki opiera swoje badania na źródłach i opracowaniach z owego czasu, zarówno polskich, niemieckich, jak i rosyjskich.