Jak Polacy Niemcom Żydów mordować pomagali

Mit Polski Niewinnej jest narracją przekazywaną z pokolenia na pokolenie, która głęboko zakorzeniła się w świadomości wielu Polaków. Jan Tomasz Gross w swoich książkach tylko wskazał na początek tej złożonej kwestii i zasługuje na uznanie za swoje wysiłki. Z drugiej strony, specjalistyczne badania na temat Zagłady, które pokazują udział Polaków w tych tragicznych wydarzeniach, pozostają niestety w dużej mierze nieznane szerszej publiczności. To ogromna strata, ponieważ odkrycia te mogą diametralnie zmienić nasze spojrzenie na historię Polski – od II Rzeczypospolitej przez czasy okupacji, PRL aż po dzień dzisiejszy.W tym kontekście na uwagę zasługuje dzieło Stefana Zgliczyńskiego. Jego książka jest dostępna dla szerokiego grona odbiorców, podobnie jak publikacje Grossa, ale odcięta od ciężaru akademickiego dyskursu. Zgliczyński rzuca światło na przeszłość, obnażając przypadki, gdy Polacy donosili na żydowskich sąsiadów, szantażowali ich, a nawet dopuszczali się zbrodni – zjawiska te były znacznie bardziej powszechne, niż wielu chciałoby przyznać.To, co Polska i Polacy uczynili Żydom oraz osobom polsko-żydowskiego pochodzenia, pozostaje kwestią niewystarczająco zgłębianą i zrozumianą. Problem nie leży w braku dostępnych informacji, ale w niechęci większości do zmierzenia się z niewygodną prawdą. Jedynie poprzez lektury takie jak ta Zgliczyńskiego, które są mocne i angażujące, może wreszcie nastąpić głęboka zmiana w naszym podejściu do historii. Być może mit Polski Niewinnej ma się dobrze, ale to nie oznacza, że nie powinniśmy próbować go podważyć. Książka Zgliczyńskiego jest odważnym i potrzebnym krokiem w kierunku prawdy – jak zauważa Artur Domosławski.