Cztery filary stalinizacji

Krzysztof Łagojda, w swojej istotnej monografii, podjął próbę porównania stalinizmu w wymiarze regionalnym z jego obrazem na poziomie ogólnokrajowym. Autor, korzystając z szerokiego wachlarza badań archiwalnych i bibliotecznych, odkrył interesujący wzór: mimo że struktura systemu stalinowskiego była wszędzie skrupulatnie naśladowana, to jej odstępstwa były bardziej widoczne w miarę oddalania się od centrum decyzyjnego. Zwrócił uwagę na to, że decyzje podejmowane na szczeblu powiatowym często nie były przekazywane dalej, nawet do województw, nie mówiąc już o władzach centralnych. W odniesieniu do przełomowego roku 1956 i następującej po nim odwilży, Łagojda zauważył, że zmiany zachodziły wolniej w miastach powiatowych niż w stolicach wojewódzkich i Warszawie. Te obserwacje, jak zaznacza autor, mają kluczowe znaczenie w dyskusji humanistów i badaczy społecznych na temat periodyzacji stalinizmu w Polsce.