Atlas. Historia Pa Salta

Po latach czytania całej serii „Siedem Sióstr” miałem przy „Atlasie” dziwne uczucie, że właśnie zamykam nie tylko jedną książkę, ale cały kawał czytelniczego życia. To nie jest po prostu ostatni tom. To jest takie domknięcie, po którym człowiek siedzi chwilę spokojnie i myśli, że trochę szkoda, że już nie będzie kolejnej sióstrzanej historii do czekania.

Tutaj wreszcie wszystko wraca do punktu, od którego to się właściwie zaczęło. Pa Salt przestaje być tylko cieniem, tajemnicą, nazwą powtarzaną w kolejnych częściach. Nagle dostaje twarz, przeszłość, emocje i całą masę życia, którego wcześniej tylko się domyślaliśmy. I właśnie to działało na mnie najlepiej. Bo jeśli ktoś czytał całą serię od początku, to wie, że Pa Salt był przez lata czymś w rodzaju centrum grawitacyjnego całej opowieści. Wszystko do niego prowadziło, choć nikt nie mówił tego wprost. Bardzo poruszył sam pomysł, że historia Atlasa zaczyna się tak wcześnie, jeszcze w Paryżu, i od razu czuć, że to będzie coś więcej niż zwykła biografia czy rodzinny wątek poboczny. Chłopak, który trafia do obcych ludzi, dostaje szansę na życie, a potem musi zbudować siebie właściwie od zera, od początku miał w sobie coś bardzo filmowego. Tylko tu to nie jest filmowa historia dla efektu. Tu naprawdę czuć samotność, przywiązanie, wdzięczność, ale też nieustanny cień przeszłości, który nie daje spokoju. Zresztą cała ta książka uderzała mnie właśnie tym, że przypominała bardziej powrót do starych miejsc niż odkrywanie nowych. Czytając ją, miałem wrażenie, że domyka się nie tylko los jednej postaci, ale też całego świata, który przez lata towarzyszył mi jako czytelnikowi. To dziwne, ale przy takich sagach człowiek zaczyna się emocjonalnie przywiązywać do rytmu opowieści, do sposobu prowadzenia historii, do samych przerw między kolejnymi tomami. I kiedy nagle wszystko się kończy, zostaje taki pusty moment. Trochę smutny, ale dobry. Jak po pożegnaniu z kimś, kogo się długo znało.

Podobało mi się też to, że „Atlas” nie traktuje czytelnika jak kogoś, kto ma dostać tylko odpowiedź na pytanie „kim był Pa Salt?”. On daje coś więcej. Daje poczucie, że cały cykl był od początku większą układanką, a ten ostatni tom nie jest tylko dopisaniem końca, ale faktycznym spięciem wszystkich wcześniejszych emocji. I to właśnie sprawia, że dobrze się to czytało nie jako osobną książkę, tylko jako finał czegoś dużego. Nie będę udawał, że czytałem to obojętnie. Nie da się. Jeśli ktoś siedział w „Siedmiu Sióstrach” od pierwszego tomu, to przy „Atlasie” po prostu wchodzi w tryb sentymentalny. Ja też tak miałem. Było trochę wzruszenia, trochę ulgi, trochę tej dziwnej szkody, że to już naprawdę koniec. Bo jakkolwiek to brzmi, człowiek się przyzwyczaja do tych bohaterek, do tej atmosfery, do całej tej opowieści o poszukiwaniu korzeni. A tutaj nagle wszystko się domyka.

Historia Pa Salta nadała całej serii jeszcze większy sens. Jakby po latach ktoś wreszcie zapalił główne światło w pokoju, w którym wcześniej widzieliśmy tylko pojedyncze lampki. I wtedy wszystko zaczyna wyglądać inaczej. Nie tylko sam Pa Salt, ale też córki, ich wybory, ich domy, ich poszukiwania. To jest dla mnie największa siła tego tomu. Szkoda mi, że to już koniec. Naprawdę. Bo czytanie całej serii było dla mnie trochę jak długie towarzyszenie komuś w życiu. Z każdą kolejną częścią wchodziłem głębiej, bardziej się przywiązywałem i coraz mniej chciałem, żeby to się kończyło. „Atlas” zrobił finał godny takiej drogi. Ale mimo wszystko, kiedy zamknąłem ostatnią stronę, przyszła ta myśl, której nie da się jakoś ładnie obejść: chciałoby się jeszcze chwilę zostać w tym świecie.