Zazdrość

Napiszę to od razu. „Zazdrość” Jo Nesbo totalnie mnie zaskoczyła. Myślałam, że to będzie taki zwykły zbiór opowiadań o zdradach, romansach i jakichś tam mrocznych emocjach, a dostałam coś znacznie innego. Każde opowiadanie to osobny świat, inny klimat, inne emocje. I chociaż nie wszystkie były tak samo mocne, to większość dosłownie wbijała mnie w łóżko, bo czytałam wieczorami przed snem i kończyło się na tym, że zamiast spać, przewracałam kolejne strony z otwartą buzią.

Najbardziej podobało mi się to, że Nesbo w tych historiach zrezygnował z typowego kryminału z Harrym Hole i skupił się na ludziach. Zwyczajnych, takich jak my, tylko z problemami, które wymknęły się spod kontroli. To nie są opowieści o przestępcach, tylko o emocjach, które mogą doprowadzić do przestępstwa. O ludziach, którzy coś czują zbyt mocno i w końcu pękają.

Na przykład ta historia z kierowcą taksówki, który znajduje w aucie kolczyk identyczny jak ten, który kupił żonie. Brzmi banalnie? No właśnie nie. Bo z każdą stroną robi się coraz bardziej duszno i coraz mniej wiadomo, kto tu komu ufa, a kto kłamie. Albo ta o kobiecie, która w samolocie postanawia popełnić samobójstwo po tym, jak odkrywa zdradę męża. To niby tylko krótki lot, ale ile emocji w tym jest! I to, jak rozmowa z obcym może zmienić bieg życia to po prostu mistrzostwo.

Niektóre opowiadania mniej mnie porwały. Na przykład to o rockmanie i ekspedientce było trochę jak z taniego serialu. Fajne, ale bez tej iskry, która sprawia, że po przeczytaniu siedzisz chwilę w ciszy i myślisz „wow, to było mocne”. Za to ostatnie, o wspinaczach na Kalymnos, to już prawdziwa bomba. Może trochę za długie, bo te opisy wspinaczki ciągnęły się w nieskończoność (i serio miałam wrażenie, że autor pisał z liną w ręku), ale samo zakończenie wynagradza wszystko.

W ogóle Nesbo ma coś takiego, że potrafi pisać o emocjach bez żadnego moralizowania. Nie mówi, kto ma rację, nie daje prostych odpowiedzi. Pokazuje ludzi w momencie, gdy ich życie się rozsypuje i pozwala nam samym zdecydować, co o nich myśleć. I to jest właśnie genialne.

Podobało mi się też to, że mimo iż tematem przewodnim jest zazdrość, każde opowiadanie pokazuje ją z innej strony. Czasem to zazdrość o miłość, czasem o sukces, czasem o uwagę. I zawsze prowadzi do czegoś destrukcyjnego. Czytając, miałam momenty, że łapałam się na myśli: „czy ja też bym tak nie zrobiła?”. Trochę straszne, ale chyba właśnie o to chodziło.

Styl Nesbo też tu działa idealnie. Prosty, konkretny, ale emocjonalny. Nie ma rozwlekania, nie ma przegadania, a mimo to każde zdanie trafia w punkt. Czasem jedno krótkie zdanie potrafi bardziej uderzyć niż cała strona opisu w innych książkach.

Jeśli ktoś zna tylko Harry’ego Hole, to może się zdziwić, bo to zupełnie inny Nesbo. Bardziej psychologiczny, bardziej skupiony na emocjach niż na zbrodniach. Ale właśnie dlatego warto po to sięgnąć. Nie trzeba czytać wszystkiego naraz, można po jednym opowiadaniu dziennie, „do poduszki”. Chociaż ostrzegam - po niektórych może być trudno zasnąć.

Podsumowując: „Zazdrość” to Nesbo w najlepszej formie, tylko w mniejszej dawce. Czasem bardziej subtelny, czasem brutalny, zawsze celny. Nie wszystkie historie są idealne, ale razem tworzą świetny obraz tego, jak bardzo ludzie potrafią się pogubić przez emocje, których nie potrafią kontrolować.