Mniejsze kwestie dyskutowane

W książce znajdziemy trzy istotne dzieła świętego Tomasza z Akwinu: "Kwestie dyskutowane o duszy", "Kwestię dyskutowaną o stworzeniach duchowych" oraz "Kwestię dyskutowaną o zjednoczeniu Słowa wcielonego". Słynna "Summa teologii" Akwinaty, przyrównywana niekiedy do gotyckiej katedry dzięki swojej precyzyjnie skonstruowanej formie, wskazuje na przygotowawcze prace myślowe, które Akwinata wykonał zanim stworzył swoje najbardziej znane dzieło. Jak zauważa Janusz Pyda OP, pierwsze kroki badawcze były jak model przedstawiający potencjalne rozwiązania i koncepcje, jeszcze przed ich zastosowaniem. "Quaestiones disputatae", czyli "kwestie dyskutowane", w średniowieczu były metodą prowadzenia zajęć uniwersyteckich oraz samodzielnym gatunkiem pisarstwa naukowego. Polegały one na prowadzeniu szeroko zakrojonej debaty na dany temat, która później była opracowywana i podsumowywana przez mistrza nauczania, dając początek dialogom teologicznym przypominającym intelektualne turnieje. Prace Tomasza nad tymi rozważaniami zostały uwiecznione w formie pisemnej. "Kwestie dyskutowane o duszy" oraz "Kwestię dyskutowaną o stworzeniach duchowych" można rozpatrywać wspólnie, jako wyraz filozoficznych dociekań Tomasza na temat duchowych bytów. Dzieła te powstały w Rzymie, w latach 1265-1268, kiedy ich autor był około czterdziestki, i są próbą rozwikłania filozoficznych i teologicznych dylematów inspirowanych myślą Platona, Arystotelesa czy Awerroesa. Tomasz bada istnienie i różnorodność duchowych stworzeń, ich relacje z ciałami, w szczególności z ludzką duszą, naturę "intelektu możnościowego" i "intelektu czynnego", a także status duszy po oddzieleniu od ciała. Metafizyczne rozważania uzupełniane są odniesieniami do Pisma Świętego. Ostatnim z dzieł w 32 tomie jest "Kwestia dyskutowana o zjednoczeniu Słowa wcielonego", prawdopodobnie napisana w 1272 roku. To dzieło jest przykładem tzw. chrystologii filozoficznej, która poprzez narzędzia filozoficzne zgłębia tajemnicę wcielenia Chrystusa. Thomas stara się w pięciu artykułach dociekać, jak dochodzi do zjednoczenia natury boskiej i ludzkiej w osobie Chrystusa, czyli unii hipostatycznej.