Kryptonim "Skóra"

Dawno żadna książka nie wywołała u mnie tak sprzecznych emocji. Temat wydawał się niezwykle interesujący, a jednak lektura momentami była dla mnie bardzo męcząca. Na plus zdecydowanie zasługują listy i wywiady zamieszczone w książce, jednak niektóre wątki – moim zdaniem – spokojnie można było pominąć.

Robert Janczewski zostaje oskarżony o zabójstwo i oskórowanie Katarzyny Z., ale czy rzeczywiście jest winny? Monika Góra porusza w swoim reportażu wiele aspektów tej sprawy – chwilami aż zbyt wiele, bo sięga nawet do dzieciństwa rodziców Roberta, Marii i Józefa.

Trudno mi jednoznacznie ocenić ten reportaż – jest ciężki, pełen niejasności i pozostawia wiele pytań bez odpowiedzi. Policja przez niemal dwadzieścia lat skupiała się na rodzinie Janczewskich. Robert, chorujący na schizofrenię paranoidalną, nie potrafi odnaleźć się w społeczeństwie, ma problemy w relacjach, jest natarczywy wobec kobiet – co autorka szczegółowo opisuje. Nietrudno jednak dostrzec, że jego zachowanie wynika z choroby.

Poznajemy też historię Leszka L., dawnego znajomego Roberta – człowieka sadystycznego, znęcającego się nad zwierzętami i kobietami, który otwarcie przyznaje, że ich nienawidzi. Po lekturze trudno zrozumieć, dlaczego policja nie przesłuchała go dokładniej i nie przeszukała jego mieszkania, podczas gdy dom rodziców Roberta został niemal doszczętnie zdewastowany w poszukiwaniu dowodów. Niestety jest to prawdopodobnie spowodowane faktem, że Leszek L. znał się z wieloma policjantami i byli oni na stopie koleżeńskiej.

Obraz policji w tej książce jest wręcz groteskowy – zamiast szukać prawdy, ślepo trzymają się jednej wersji. Absurdalne działania, takie jak zabranie Marii Janczewskiej okien do badań, pokazują, jak daleko posunęli się w przekonaniu o winie Roberta. Trudno wyobrazić sobie, przez jakie piekło przeszli jego rodzice i on sam, przez lata obserwowani, podsłuchiwani i manipulowani.

To historia niezwykle smutna i poruszająca. Osobiście wierzę w niewinność Roberta i zgadzam się z autorką, że podejrzenia powinny paść raczej na Leszka L. Policja popełniła wiele błędów, a ich błędne założenia, podchwycone przez media, tylko napędzały spiralę oskarżeń.