Józef Piłsudski jako wódz i dziejopis

W bogatej literaturze polemicznej dotyczącej wydarzeń roku 1920 można wyróżnić dwa główne nurty: jeden koncentrujący się na przypisywaniu sobie zasług za zwycięstwa, a drugi na unikaniu odpowiedzialności za porażki. Na tym tle od dwóch lat trwa zawzięty spór, przypominający wojnę domową. Były Wódz Naczelny, zgodnie ze swym charakterem i strategicznym spojrzeniem, przyjmuje rolę ofensywną, podczas gdy generałowie, jego dawni podkomendni i współpracownicy, znajdują się na pozycjach obronnych. Marszałek Piłsudski, po rezygnacji z funkcji Wodza Naczelnego oraz Szefa Sztabu i po dobrowolnym odejściu z wojska, poświęcił się tworzeniu literatury. Nie są to jednak dzieła artystyczne czy naukowe, lecz raczej pełne ekspresji utwory skupiające się na własnych przeżyciach podczas minionej wojny. Piłsudski, kontemplując swoje dokonania jako dowódcy, męża stanu i człowieka, bezceremonialnie dyskredytuje wszystkich i wszystko, co z nim lub jego aktualnym otoczeniem się nie zgadza. Nie szczędzi krytyki generałom, wojsku, narodowi, a ostatnio nawet symbolowi narodowej chwały — Orłowi Białemu.