Dzienniki NB 31-NB 36 (26)

Tom codziennych zapisków Sorena Kierkegaarda, pochodzących z sześciu zeszytów z roku 1854, stanowi głęboką refleksję nad różnorodnymi tematami, które próbuje uchwycić w przedostatnim roku swojego życia. Kierkegaard koncentruje się na problemie jednostki wobec mas, analizując indywidualną egzystencję w kontekście pierwotnej natury człowieka i jego relacji z Bogiem. Ludzka egzystencja toczy się pomiędzy czasową rzeczywistością a wiecznością, stanowiąc trudne wyzwanie wobec nieskończonego Majestatu Boga. Miłość Boga do człowieka, choć ogromna, jest trudna i często niezrozumiała, co dla Kierkegaarda stanowi nieodłączny element prawdziwej egzystencji.

W swoich notatkach Kierkegaard ostro krytykuje duński Kościół luterański, twierdząc, że nie oddaje on prawdziwej powagi życia chrześcijańskiego, zdradzając pierwotną doktrynę Nowego Testamentu. Zwraca uwagę na ogromną przepaść pomiędzy prawdziwym chrześcijaństwem, opartym na naśladowaniu Chrystusa, a tym, co określa mianem świata chrześcijańskiego. W jego oczach prawdziwe chrześcijaństwo nie jest prostym zapomnieniem o trudach egzystencji, ale raczej bolesnym zmaganiem się z nimi, co odzwierciedla się w indywidualnym podejściu do wiary.

W 1854 roku Kierkegaard wraca do wielu wcześniej poruszanych tematów, ale formułuje je na nowo, dodając przy tym świeże uwagi i przykłady. Jego styl jest emocjonalnie zaangażowany, wzbogacony literackim talentem, co sprawia, że wywiera silne wrażenie na czytelniku. Notatki z tego czasu są szczególnie bezpośrednie i wyraziste. Uwagę zwraca również intensywne zainteresowanie rozwojem psychicznym i duchowym jednostki, które zyskuje na sile w obliczu zbliżającego się końca życia.

W ostatnich swoich notatkach Kierkegaard jeszcze bardziej intensywnie ukazuje dramatyczny związek człowieka z Bogiem – Miłością o nieskończonym majestacie. Ta relacja pomiędzy boskością a ludzką niedoskonałością, grzesznością i końcowością staje się jądrem jego filozoficznego namysłu. Dzięki swojemu wnikliwemu spojrzeniu i jednoznacznym sformułowaniom, Kierkegaard pozostawia po sobie niezatarty ślad, który pobudza do refleksji nad istotą ludzkiej egzystencji.