Dzieje rodu Zubrów. Wspomnienia z Olch, Szlacheckiego Kąta, Pacykowa i Kotuzowa

W ciągu ostatnich 25 lat pojawiło się wiele publikacji wspomnieniowych, które opowiadają o losach Polaków przesiedlonych po II wojnie światowej na Ziemie Zachodnie z dawnych kresów wschodnich Rzeczypospolitej. Coraz częściej spotykamy się również z książkami o rodowych genealogiach, tworzonymi zarówno przez członków tych rodzin, jak i zawodowych historyków. Jednak rzadko kiedy można znaleźć pozycje, które umiejętnie łączą te dwa podejścia. Książka Romana Zubera wyróżnia się jako znakomite połączenie relacji wspomnieniowej z genealogiczną monografią.Szczególnie interesujący jest fragment, który opisuje życie w Ladzkiem Szlacheckim w okresie międzywojennym i podczas II wojny światowej. Ten rozdział napisany jest w stylu wspomnień, ukazując idealizowany, a jednocześnie fascynujący obraz życia rodzinnego, pełnego miłości i ciepła. Na ten idylliczny świat dzieciństwa z brutalnością wkracza napięta historia polityczna: okupacja radziecka, niemiecka i ponownie radziecka, czystki etniczne oraz przesiedlenia na Ziemie Zachodnie. Chociaż te dramatyczne wydarzenia wydają się dziać niejako obok głównego wątku, którym jest losy rodziny, to uważni czytelnicy dostrzegą tam wiele subtelnych obserwacji dotyczących sytuacji Polaków na Kresach Wschodnich.