Dymy nad Birkenau

"Dymy nad Birkenau" to jedno z najważniejszych literackich dokumentów, które szczegółowo opisują dramatyczne przeżycia więźniów obozu Auschwitz-Birkenau. Krew, cierpienie i niewyobrażalne okrucieństwo od człowieka do człowieka są tam widoczne nawet mimo wszelkich prób zamazania śladów. Seweryna Szmaglewska, po aresztowaniu przez gestapo, spędziła dwa i pół roku w tym straszliwym miejscu, zmagając się z wycieńczającą pracą i ciężkimi chorobami. W styczniu 1945 roku, w trakcie brutalnego marszu śmierci, udało jej się uciec i od razu rozpoczęła pracę nad tym niezwykle osobistym świadectwem. Książka została opublikowana jeszcze w 1945 roku, stając się pierwszym w swoim rodzaju zapisem nazistowskich zbrodni. To wydanie rozszerzone, wzbogacone o niepublikowane dotąd listy, rysunki autorki oraz opinii krytyków, podkreśla rolę tej publikacji. Szmaglewska, świadoma umiejętności nazistów w tuszowaniu śladów ich okrutnych czynów, napisała tę książkę z poczuciem obowiązku, chcąc unaocznić przyszłym pokoleniom skalę cierpienia i niesprawiedliwości. Owa publikacja daje spokój i skupienie, pozostając przy tym niezwykle szczerym oskarżeniem tych brutalnych zbrodni, jak zauważył Wilhelm Mach. Autorzy tacy jak Szmaglewska, która była jedyną Polką zeznającą podczas procesów norymberskich, odegrali kluczową rolę w ukazywaniu prawdy o tych tragicznych wydarzeniach. Urodzona w Przygłowie koło Piotrkowa Trybunalskiego, studiowała w Krakowie i Łodzi, a podczas wojny pracowała jako ratowniczka oraz prowadziła tajne nauczanie, zanim sama stała się ofiarą represji. "Dymy nad Birkenau" zyskały status dokumentu historycznego, włączonego do materiałów dowodowych w Norymberdze i przez lata były świadectwem odwagi i determinacji autorki. Seweryna Szmaglewska została uhonorowana wieloma nagrodami za swoje zasługi literackie i społeczne oraz została v-ce przewodniczącą Rady Naczelnej ZBoWiD. Wśród jej innych znaczących prac znajdują się: "Zapowiada się piękny dzień" i "Czarne stopy". Dzieje Szmaglewskiej stanowią inspirujący dowód siły ludzkiego ducha w obliczu niewyobrażalnego zła.