Piotr Wielki. Geniusz i szaleństwo

Piotr I Wielki jawi się jako postać pełna sprzeczności, której działania jednocześnie fascynują i przerażają. Panował nad olbrzymim imperium, które mimo swojej rozległości zmagało się z wewnętrznymi problemami i zacofaniem. Był człowiekiem o niezwykłej fizycznej sile, potrafiącym łamać podkowy gołymi rękami, ale nie stroniącym od prostych przyjemności, takich jak obżarstwo i biesiady. Z jednej strony uosabiał surowego despotę, zdolnego do najokrutniejszych czynów, jak choćby własnoręczne zabicie buntowniczego syna, z drugiej zaś był zafascynowany europejską cywilizacją i za wszelką cenę pragnął wprowadzić jej elementy do Rosji. Jego ambicje rozciągały się na wiele dziedzin – to człowiek wszechstronnie wykształcony, który z równą biegłością posługiwał się zarówno kompasem, jak i siekierą, a nawet toporem kata. Znany jest z nietypowych umiejętności jak wyrywanie zębów, czy budowanie statków. Jego wizja transformacji Rosji była radykalna; walczył z Turkami i Szwedami kosztem tysięcy ludzkich istnień i wzniósł nową stolicę, Sankt Petersburg, na bagnach, poświęcając niezliczone życia w tym przedsięwzięciu. Dążył do europeizacji kraju za pomocą drastycznych środków, takich jak przymusowa zmiana tradycyjnych strojów, reformy w armii i flocie, inicjowanie procesów industrializacji, rozbudowa infrastruktury, zakładanie szkół i modernizacja rolnictwa – wszystko to kosztem zniewolenia narodu i powszechnej korupcji. Gdyby nie zachowane dowody historyczne, można by pomyśleć, że Piotr I Wielki to nie postać historyczna, lecz bohater ludowych mitów, pełen nieprawdopodobnych cech i zdolności. Jego przywództwo i transformacyjne ambicje pozostawiły jednak niezatarte ślady zarówno w Rosji, jak i w wyobraźni ludzi na całym świecie.