Patriotów 41

"Stalinizm jako okrutna groteska" jest najnowszą powieścią Marka Ławrynowicza, często zestawianego z czeskim pisarzem Bohumilem Hrabalem. Książka przenosi czytelników do pewnego domu, w którym mieszkańcy, żyjąc na fundamencie iluzorycznej nadziei, przechodzą przez różnorodne życiowe perypetie – od zbrodni po miłość, od podłości po szlachetność. W świecie, gdzie absurd i okrucieństwo są na porządku dziennym, bohaterowie muszą nauczyć się przetrwać w rzeczywistości, która często zdaje się być niewytłumaczalna, a jednocześnie pełna emocji.

Ławrynowicz z niezwykłym ciepłem i humorem kreśli sylwetki swoich postaci, nawet jeśli ich czyny często nie zasługują na uznanie. Spotykamy w tej pełnej ironii i dowcipu książce całą gamę bohaterów: od blagierów i tchórzy przez konformistów, po ludzi nieposzlakowanych, którzy mimo przeciwności pozostają wierni swoim ideałom. "Patriotów 41" to miejsce, które wielu rówieśników autora dobrze zna, choć dopiero teraz jego literacki potencjał zostaje odkryty. Ławrynowicz pokazuje, jak z tego prostego miejsca wyrosła historia godna uwagi.

Fabuła książki osadzona jest w polskim mikrokosmosie – historii mieszkańców jednego domu w Miedzeszynie, niedaleko Warszawy. Dla osób zamieszkujących ten dom po wojnie, okres okupacji oznaczał czas przemian, a "wyzwolenie" nie przyniosło końca lękowi. W opowieści Ławrynowicza stalinizm i początkowe rządy Gomułki jawią się jako groteskowe, czasami nawet komiczne. Mieszkańcy ulicy Patriotów 41 prowadzą swoje codzienne życie, niezważając na polityczne zawiłości, zajmując się sprawami, które mogą się wydawać mało istotne, lecz razem tworzą złożony obraz polskiej rzeczywistości.

Krytyk literacki Krzysztof Masłoń zauważa, że Ławrynowicz jest jednym z nielicznych współczesnych pisarzy, który opanował sztukę narracji na tyle, by móc wiernie oddać obraz Polski. Jego zdolność do przedstawienia kraju takim, jaki rzeczywiście był, sprawia, że powieść ta wyróżnia się na tle innych.