Na Borg

Sztuka "Na borg" autorstwa Małgorzaty Maciejewskiej jest trzecim i ostatnim dziełem z cyklu Trylogii na smutne czasy, które czerpie inspirację z elementów średniowiecznej farsy, wzbogaconej o głęboki wymiar symboliczny. W pierwszej części, "Febliku", autorka przedstawia osobiste zmagania z rodzicami i własnym pochodzeniem, natomiast w "Rigor mortis" koncentruje się na rozczarowaniach związanych z miłością. Ostatnia część trylogii, "Na borg", stanowi bunt przeciw nieobecności Boga i sensowi ludzkiej egzystencji, jak zauważa sama Maciejewska. Dramat opowiada historię starej kobiety, której wewnętrzne konflikty znajdują odzwierciedlenie w fantastycznej rzeczywistości. Akcja rozgrywa się zarówno na ziemi, jak i w niebie, angażując siedemnaście postaci, w tym ludzi i anioły, żywych i umarłych, a także tych, którzy kwestionują nieuchronny cykl życia i śmierci. Inspiracją dla Maciejewskiej mógł być dramat Leśmiana "Zdziczenie obyczajów pośmiertnych", w którym nieobecność Boga pozwala umarłym osobom na przeżycie ponowne swoich dawnych historii.W nocy czuwania przy zmarłej Anielce, która nie chce opuścić tego świata, na belce w jej izbie zawieszono kukłę, która ma przechować jej duszę aż do dożynek, kiedy to zostanie spalona i umożliwi jej przejście do nieba. Jednak Anielka nie rusza się z łóżka, co zaburza porządek w świecie nadprzyrodzonym, zmuszając archaniołów do interwencji. Wysyłają oni Żeńców, zgrupowanie zmarłych, by specjalną maszyną, jaką jest zwykły kombajn, zabrać Anielkę na tamtą stronę. Zmarła, uparta i niechętna do odejścia, gromadzi wokół siebie inne zbuntowane dusze kobiet. Razem tworzą sojusz, ożywiając wspomnienia i krzywdy z przeszłości. Anielka opowiada o brutalnym traktowaniu przez przyszłego męża, a Haneczka, także zmarła, wspomina utratę dzieci, manifestując swój gniew. Z czasem, aniołowie bezradni wobec buntu, zatapiają wieś, a Żeńcy rezygnują ze swojej misji i przyłączają się do dożynek organizowanych w remizie przez żywych.Potop sprawia, że ludzie w remizie chcą odprawić rytualne spalenie kukieł, które nie chce się udać. Muzyka martwych kieruje ich do tańca. W międzyczasie kobiety, niczym wiedźmy, świętują swoją wolność i manifestują swoją moc. W końcowej scenie, kiedy woda jest wszechobecna, kobiety odchodzą łodzią ku nowemu, nieznanemu celowi, podczas gdy na horyzoncie pojawia się słońce.