Miasto i psy

Debiutancka powieść Mario Vargasa Llosy, "Miasto i psy", po raz pierwszy dostępna w Polsce bez cenzury, zadebiutowała w 1962 roku, wzbudzając niemałe kontrowersje. Autor został oskarżony o wypaczenie wizerunku szkoły wojskowej Leoncio Prado w Limie, a samą książkę publicznie palono. Mimo to, "Miasto i psy" szybko zyskało sławę, stając się jednym z najważniejszych debiutów literatury iberoamerykańskiej.

Historia opowiada o losach kadetów o takich imionach jak Jaguar, Boa, Poeta i Cava, którzy na swój sposób próbują odnaleźć się w środowisku internatu. Czas spędzają na grze w karty, kradzieży testów od nauczycieli, przemycaniu papierosów i oddawaniu się rozwiązłym przyjemnościom. Interesują się dziewczynami i często upijają się w kryjówce sprytnego przemytnika. Jednak nie wszyscy potrafią dostosować się do tych realiów – chłopak o przezwisku Niewolnik pada ofiarą swoich rówieśników.

Książka to bezwzględne ujawnienie prawdy o wojsku z perspektywy autora, wynikające z jego osobistych, trudnych doświadczeń. Opisuje falę, rygor, hierarchię oraz bunt młodych kadetów, którzy w ramach protestu tworzą swoje własne zasady. Konflikty w murach tej prestiżowej szkoły pokazują przestarzałość społecznych struktur, bezlitośnie krytykują kastowość, tyranię oraz obnażają mit brutalnego mężczyzny.

W powieści zawarte są również wątki autobiograficzne Llosy, nie tylko dotyczące traumatycznych przeżyć szkolnych, ale również jego nieznanego ojca, roli matki, przeprowadzki do Limy oraz uczucia wyobcowania i pierwszej miłości autora.