Mechaniczna pomarańcza

W dalekiej przyszłości, w mieście niewyraźnie przypominającym Londyn, toczy się akcja "Nakręcanej pomarańczy" Anthony'ego Burgessa. Choć miejsce pozostaje nieokreślone, adaptacja sceniczna wskazuje na "jakąś stolicę w nieprzewidywalnej przyszłości", a rosyjska nazwa baru w cyrylicy sugeruje lokalizację za Żelazną Kurtyną. Jednak autor sam przyznał, że to może być jedynie designerski kaprys. To dystopijna opowieść, wpisująca się w nurt utopii o charakterze polityczno-społecznej krytyki, obok dzieł takich jak te George'a Orwella, Zamiatina czy Aldousa Huxleya. Burgess przedstawia przyszłość alarmująco przypominającą teraźniejszość, gdzie granica między rzeczywistością a fikcją jest niemal niewidoczna. Czy ta narracja jest zbyt uproszczona, a może genialnie skonstruowana? Sam Burgess określał swoją pracę jako zbyt dydaktyczną i pełną językowego ekshibicjonizmu. Przy pierwszym czytaniu nietrudno było jednocześnie podziwiać i krytykować tę książkę, co doprowadziło do stworzenia pamfletu zatytułowanego "Horrorshow! czyli bój się Pan jeża". Tytuł ten nawiązuje do anegdoty o małostkowym urzędniku mszczącym się na przełożonym. Z czasem, dzięki lekturze i tłumaczeniu, zrozumienie i ocena książki uległy zmianie. Pozostaje jednak pytanie, które zadajemy sobie, śledząc przygody młodocianych przestępców: na ile jest to nowe i jak bardzo rzeczywiste? W nurcie science fiction często pojawiają się wątki zdziczenia obyczajów po katastrofie atomowej czy międzyplanetarnej. Choć nie chce przytaczać zbyt wielu przykładów, można odnaleźć w literaturze wiele podobieństw w fabule i postaciach, jakie prezentuje Burgess. Przedstawia on świat, gdzie terror i demoralizacja są na porządku dziennym, podobnie jak w wielu innych utworach gatunku.