Pamiętnik Wacławy

Jedna z młodzieńczych powieści Elizy Orzeszkowej szybko zyskała uznanie krytyki. Główna bohaterka pochodzi z zamożnej rodziny, lecz jest owocem nietypowego, mieszanym klasowo związku. Jej matka, arystokratka, poślubiła profesora politechniki, który jest naukowcem i pozytywistą, żywiącym antypatię do jałowego życia wyższych sfer. Rodzice darzą córkę wielką miłością, lecz mają odmienne wizje jej przyszłości i szczęścia. Od wielu lat żyją w separacji, lecz zgodnie z wcześniejszym porozumieniem, bohaterka ma po ukończeniu szkoły spędzić najpierw rok z matką, a potem z ojcem.Pytanie, które się nasuwa, to czy matka zdoła w ciągu roku wydać córkę za mąż, aby uchronić ją przed nowoczesnymi ideami, które sama uznaje za niezrozumiałe i budzące lęk. Wczesne lata bohaterki pełne są niejasnego napięcia i cichej niechęci, podobnej do tej, która dzieliła jej matkę i Rozalię. Nie rozumiejąc jeszcze zawiłości dorosłego świata, dziewczyna wyczuwała nieprzyjazną atmosferę. Ukojenie przynosiła jej obecność pana Agenora, który zwracał na nią szczególną uwagę.Pan Agenor był osobą, której eleganckie maniery, subtelne żarty i wyszukane komplementy robiły na niej duże wrażenie. Jako młoda dziewczyna, nieprzyzwyczajona jeszcze do świata dorosłych, była zauroczona jego wdziękiem i luksusową aurą, którą roztaczał. Pomimo napięć rodzinnych i trudnych relacji, to właśnie jego obecność nadawała jej dniom blasku i odrobiny przyjemności.