A słabi muszą ulegać? Europa, polityka oszczędnościowa a zagrożenie dla globalnej stabilizacji

Historia powstania i kryzysów strefy euro pełna jest emocji, nieprzewidywalnych decyzji oraz dynamicznych starć politycznych. Wszystko zaczęło się od przełomowego ogłoszenia Johna Connally'ego, sekretarza skarbu w administracji Richarda Nixona, które zakończyło funkcjonowanie międzynarodowego systemu walutowego z Bretton Woods. Akcja ta została uzasadniona przez Connally'ego w sposób nadzwyczaj bezpośredni: "Moim zdaniem, wszyscy obcokrajowcy planują nas oszukać, dlatego powinniśmy ich wyprzedzić". Europejska odpowiedź na posunięcie Nixona była bardziej wyważona. Helmut Schmidt i Valéry Giscard d'Estaing, inaugurując Europejski System Walutowy, spotkali się symbolicznie w Akwizgranie, oddając hołd Karolowi Wielkiemu. Ich pragnienie zjednoczenia Europy nie było jednak podzielane przez wszystkich – niektórzy, jak Norman Tebbit, bliski współpracownik Margaret Thatcher, określili kursowy mechanizm ESW mianem mechanizmu "wieczystego kryzysu".

Opis wydarzeń wokół europejskiej waluty, przygotowany przez Janisa Warufakisa, jest zarówno fascynującą opowieścią, jak i przestrogą. Warufakis przypomina o niebezpieczeństwie, że zjednoczona Europa, opierająca się na ideach wolnego rynku i wspólnej polityki monetarnej, może sprzyjać zarówno skrajnym programom ideologicznym, jak i humanistycznym. Jest to myśl, którą obecna Europa musi zrozumieć i włączyć do swojej zbiorowej pamięci.