Czasy miejsca ludzie

Helena z Jaczynowskich Rothowa (1893-1980) przyszła na świat w Petersburgu, w inteligenckiej rodzinie o ziemiańskich korzeniach. Jej dzieciństwo upłynęło w Grodnie. W 1913 roku poślubiła swojego kuzyna, Konstantego Rotha, z którym prowadziła gospodarstwo na Kresach Wschodnich. Okres pierwszej wojny światowej spędziła w Rosji, a pod koniec 1939 roku przeniosła się do Warszawy. Podczas drugiej połowy okupacji mieszkała w Kieleckiem, gdzie pełniła rolę ochmistrzyni w zaprzyjaźnionych dworach. W latach pięćdziesiątych osiedliła się w Krakowie. Swoje wspomnienia zaczęła spisywać w 1964 roku, w czasach gomułkowskiej szarzyzny, z myślą o dzieciach i wnukach. W ten sposób udało jej się uchwycić żywy i realistyczny obraz epoki.Opisuje barwne anegdoty, codzienne życie oraz losy swojej rodziny kresowej, łącząc relacje o tradycjach, wzajemnej pomocy, odwiedzinach, podróżach do wód i ślubach. Detale takie jak wędzenie wędlin, krojenie głowy cukru i metody leczenia chorych ukazują skrupulatność autorki, która stara się przekazać wszystko, co zapamiętała. W jej zapiskach nie brakuje znanych postaci: Eliza Orzeszkowa przynosi małej Loli zagraniczne zabawki, a młoda Helena spotyka na bankiecie Helenę Modrzejewską. Ojciec autorki zasiada w Dumie razem z Romanem Dmowskim, a rodzinę odwiedza ich cioteczny brat, generał Władysław Bortnowski, oraz jego siostrzeniec "Anoda".