Comte Renan Claude Bernard

Zbiór trzech monografii zatytułowany "Comte, Renan, Claude Bernard" to owoc wnikliwych badań Barbary Skargi nad francuską myślą XIX wieku, pierwotnie opublikowanych w serii "Myśli i Ludzie" w latach 1966, 1969 i 1970. Książka ta stanowi wyjątkową analizę filozofii tego okresu.Auguste Comte, którego poglądy są obszernie opisane w tej pracy, promował nadrzędność obowiązku w etyce. Odrzucał jednak uniwersalne i wieczne obowiązki wobec Boga oraz ponadczasowe dogmaty moralne Kościoła, postrzegając je jedynie przez pryzmat ich wartości historycznej. Comte zauważał, że odegrały one znaczącą rolę w procesie konsolidacji społeczeństw i intelektualnym jednoczeniu narodów.Ernest Renan jest przedstawiany z kolei jako postać pełna sprzeczności. W zależności od punktu widzenia można było go uważać za pozytywistę, heglowca czy nawet prekursora Bergsona. Renan łączył w sobie cechy sceptyka, ironisty, idealisty, a jego twórczość jedni porównywali do Platona, podczas gdy inni widzieli w niej podobieństwa do poglądów Gorgiasza. Wierzył w Boga, ale jednocześnie przyczyniał się do osłabiania wiary zarówno w Boga, jak i w religię chrześcijańską, propagując idee moralne oraz podziwiając nowoczesną siłę Niemiec.Podróż filozoficzna Barbary Skargi, jak podkreśla Stanisław Borzym, charakteryzuje się szczególnym paradoksem: zaczynając od analizy myśli pozytywistycznej, Skarga ostatecznie dociera do zagadnień metafizycznych. Pozytywizm dawał jej sposobność do zgłębiania kwestii wzajemnych relacji filozofii i nauki, której początkowe założenia nie deprecjonują dorobku nauk, ale próbują znaleźć wspólną płaszczyznę do ich integracji i współdziałania.