Bałkany terror kultury

Ivan Čolović w swoim dziele, które stworzył z myślą o Wydawnictwie Czarne, prezentuje wybór esejów napisanych między 1997 a 2004 rokiem. Książka nosi tytuł nadany przez samego autora. Wybrane teksty miały już swoje miejsce w różnych publikacjach, takich jak "Droga Serbii do pokoju i demokracji" w belgradzkiej "Republice". W Polsce czytelnicy mogli je znaleźć w "Gazecie Wyborczej", gdzie ukazały się jako "Dalej na serbską Golgotę". Niektóre z esejów zyskały także uznanie poza granicami ojczystymi, na przykład we Francji.

Eseje Čolovicia spaja przekonanie, że Bałkany są obszarem, gdzie kultura odgrywa dominującą rolę, często górując nad polityką. Autor przeprowadza szczegółową analizę, w jaki sposób nacjonalistyczne interpretacje kultury używane są do usprawiedliwiania polityki nacjonalistycznego egoizmu, dominacji i nietolerancji. W swoich tekstach Čolović bada, jak te mechanizmy działają w krajach powstałych po upadku Jugosławii oraz na całych Bałkanach, wykorzystując symbole narodowe, literaturę, poezję, muzykę tradycyjną i popularną, a także mity narodowe i symbolikę duchowego terytorium narodu.

Diagnozy postawione przez Čolovicia czerpią z bieżących wydarzeń, doniesień prasowych i wypowiedzi publicznych, co dodaje im autentyczności i siły przekonywania. Problemy te nie ograniczają się jedynie do Bałkanów, ale stanowią zagrożenie dla wielu narodów, w tym Serbów, Rosjan, Chorwatów, Słowaków, Węgrów, Rumunów, Polaków oraz Albańczyków. Adam Michnik zaznacza, że lektura ta powinna być obowiązkowa dla wszystkich, którzy pragną żyć w wolnej Polsce i Europie demokratycznej. Z kolei Konstanty Gebert podkreśla, że Čolović bez skrupułów przygląda się roli intelektualistów i kultury w intensyfikacji konfliktów w regionie bałkańskim, co stanowi cenny materiał do refleksji i ostrzeżenia dla czytelników.