Powieści warszawskie

Drugi tom zebranych dzieł Stefana Kisielewskiego, często nazywanego Stańczykiem PRL-u, prezentuje jego beletrystyczne teksty osadzone w sercu jego ukochanego miasta – Warszawie. Powieść „Zanim nadejdzie śmierć” miała opowiadać o czterech epokach stolicy: przedwojennej, okupacyjnej, mikołajczykowskiej i stalinowskiej, jednak autor nie zdołał jej ukończyć, co sprawia, że jej narracja kończy się niemalże w połowie zdania.

„Podróż w czasie” mistrzowsko oddaje duszną i paranoiczną atmosferę Warszawy okresu Gierka, wciągając czytelnika w wyjątkowy sposób. Z kolei „Opowiadania okupacyjne” zawierają kontrowersyjne „Historie żydowskie”, które po raz pierwszy i jedyny za życia Kisielewskiego zostały wydane w paryskiej „Kulturze” w 1960 roku, niosąc ze sobą ducha literatury Dostojewskiego.

Prezentowane w tym tomie utwory ukazują, że twórczość Kisielewskiego to znacznie więcej niż jego znana publicystyka i felietonistyka. Te rzadko obecne w literackim obiegu teksty urzekają swoją jakością, co osobiście mnie przekonało. Mimo wieloletniej emigracji do Krakowa, Kisielewski nigdy nie przestał być pisarzem warszawskim w pełnym tego słowa znaczeniu. Stolica w jego twórczości to coś więcej niż tylko tło – jest żywym bohaterem, często centralnym elementem jego prozy. Warszawa żyje i oddycha w jego książkach, stanowiąc kluczową część tego literackiego świata.

Piotr Bratkowski