Podpalacz

Nie miałam wcześniej przyjemności czytać książek Wojciecha Chmielarza. Zwlekałam z przeczytaniem cyklu o życiu prywatnym i zawodowym Komisarza Jakuba Mortki, odkładałam powieści polskiego pisarza na lepszy czas. Czerwono-żółta szata graficzna pierwszej części cyklu pod tytułem „Podpalacz. Komisarz Jakub Mortka. Tom 1” w końcu skutecznie zwróciła moją czytelniczą uwagę. Wiosna 2023 przyniosła mi chorobę i kilka dni spędzonych w domu, uznałam więc, że to najlepszy czas, aby nadrobić literackie zaległości. Czy mają rację ci, którzy wskazują Wojciecha Chmielarza jako genialne dziecko polskiego kryminału? 

Wojciech Chmielarz w powieści „Podpalacz. Komisarz Jakub Mortka. Tom 1” wprowadza czytelników w brutalny i mroczny świat stołecznej Warszawy. To miejsce, gdzie policjanci i przestępcy toczą każdego dnia nierówną walkę. Granica między jednymi i drugimi światem? Jedna zła decyzja. Mocnym elementem twórczości polskiego pisarza wydaje się poszukiwanie nowych dróg do ukazania ludzkich słabości. Komisarz Jakub Mortka, główny bohater powieści, to postać szalenie złożona, daleka od oczywistych wzorców, chociażby Jacka Recheara, popularnego bohatera twórczości Lee Childa. Mortka nie tylko musi zmagać się z trudnościami zawodowymi, ale także próbuje (bez powodzenia) odnaleźć się w życiu prywatnym. A to pozostawia wiele do życzenia, co oczywiście nie pozostaje bez wpływu na sprawy zawodowe głównego bohatera książki „Podpalacz. Komisarz Jakub Mortka. Tom 1”. Inaczej mówiąc: z jednej strony komisarz Mortka ma niezwykły talent do rozwikłania zagadek kryminalnych, z zaś drugiej – boryka się z problemami rodzinnymi i próbuje odbudować swoje życie po rozwodzie. I w takich właśnie okolicznościach rozpoczyna się akcja powieści „Podpalacz. Komisarz Jakub Mortka. Tom 1”. 

Główny wątek książki „Podpalacz. Komisarz Jakub Mortka. Tom 1” toczy się wokół serii podpaleń. Szybko okazuje się, że działania piromana wywołują śmierć niewinnych osób. Wojciech Chmielarz stopniowo kreuje napięcie i nie ujawnia zbyt wielu szczegółów na początkowym etapie powieści. Co ciekawe, główny bohater książki „Podpalacz. Komisarz Jakub Mortka. Tom 1”, aby rozwikłać sprawę serii podpaleń, będzie zmuszony wielokrotnie balansować na granicy prawa. Zaskoczeni? Nikt nie chce czytać o prawilnym gliniarzu, nudnym służbiście, który znajduje odpowiedź na każdą wątpliwość w paragrafach. Główny bohater książki „Podpalacz. Komisarz Jakub Mortka. Tom 1” przepisy prawa zna doskonale, być może dlatego umiejętnie je łamie i nie ponosi z tego tytułu żadnych konsekwencji. 

Wojciech Chmielarz udanie oddaje na kartach książki „Podpalacz. Komisarz Jakub Mortka. Tom 1” atmosferę policyjnej codzienności. Ta okazuje się często mocno siermiężna i pełna absurdów. Śledząc poczynania komisarza Mortki, można odnieść wrażenie, że praca w policji to ciągła walka nie tylko z przestępcami, ale całym światem wokół. Procedury często okazują się niewystarczające w zderzeniu z codziennością, a konieczność podejmowania szybkich decyzji wyklucza głębsze refleksje nad prowadzonymi działaniami. Liczy się efekt, statystyki i nagroda z tytułu dobrze wykonanego zadania. Policyjne środowisko kryje w sobie jednak wiele tajemnic i sekretów, a cześć z nich wynika bezpośrednio ze skomplikowanych relacji łączących funkcjonariuszy wykonujących służbę. Szczególnie interesujące w tym kontekście wydają się stosunki łączące głównego bohatera książki „Podpalacz. Komisarz Jakub Mortka. Tom 1” z jego partnerem. Uchylę rąbka tajemnicy i podpowiem, że tylko jednego z nich da się lubić! 

Pozytywne wrażenie zrobiło na mnie połączenie wątków obyczajowych z kryminalną intrygą. Nie byłam szczególnie zachwycona faktem, że zbrodnie łączy się z podpaleniami: piromani oraz ich motywy jakoś do tej pory do mnie nie przemawiali. Wątek związany z podpalaniem domków jednorodzinnych okazał się jednak  angażujący: Wojciech Chmielarz wykazał się w tym zakresie nie lada pomysłowością. To zresztą mocny punkt twórczości autora książki „Podpalacz. Komisarz Jakub Mortka. Tom 1”, że proponuje zaskakujące zwroty akcji i co nie mniej ważne, mają one charakter wiarygodny i nie budzą wielkiego zdziwienia w oczach czytelnika. Co najwyżej zaskoczenie, ale czy nie tego właśnie poszukujemy w gatunku kryminału? Tło obyczajowe dotyczy m.in. przemocy domowej czy ogólnej bezradności wobec popełnianych przez sprawców zbrodni. Nie każdy obszar życia społecznego jest regulowany przepisami prawa. Tam, gdzie istnieje możliwość interpretacji prawnych zapisów, tam często Komisarz Mortka słucha swojej intuicji. 

Książka „Podpalacz. Komisarz Jakub Mortka. Tom 1” wciągnęła mnie bez reszty na weekend i w niedalekiej przyszłości usiądę do kontynuacji serii o nieogolonym policjancie-pracoholiku, po przejściach, ale za to z intuicją do znajdywania zaskakujących rozwiązań kryminalnych zagadek. Pierwszy tom z serii o przygodach Komisarza Mortki okazał się miłą obietnicą, że w kolejnych częściach będzie jeszcze lepiej! ? 

Sukces serialu „Żmijowisko” przyniósł Wojciechowi Chmielarzowi popularność i rozgłos. Polski autor w jednym z wywiadów wyraził opinię, że chociaż wspomniany wyżej serial okazał się przełomem w karierze literackiej, to nie mniej ważnym wydarzeniem było otrzymanie nagrody Wielkiego Kalibru w 2016 roku. Książka „Podpalacz. Komisarz Jakub Mortka. Tom 1”, wydana nakładem wydawnictwa Marginesy, ukazała się na polskim rynku wydawniczym cztery lata wcześniej. Wojciech Chmielarz wielokrotnie wyrażał przekonanie, że gatunek kryminału jest szczególny w obszarze literatury – szeroki, pojemny, otwarty na eksperymenty. Autor książki „Podpalacz. Komisarz Jakub Mortka. Tom 1” określił gatunek kryminału mianem „ogromnej szuflady”, gdzie można upchnąć dowolne wątki i spleść je wokół kryminalnej intrygi. Jak przekonuje Wojciech Chmielarz, podczas pisania autor powieści nie zastanawia się nad przynależnością tworzonej przez siebie literatury do określonego gatunku – zostawia to krytykom i czytelnikom. Oczywiście pewne uniwersalne prawdy w zakresie mocnych, interesujących kryminałów wydają się charakterystyczne dla twórczości polskiego pisarza, widać jednak otwartość i potrzebę eksperymentowania w omawianym zakresie. Być może dlatego autor książki „Podpalacz. Komisarz Jakub Mortka. Tom 1” znany jest wśród czytelników przede wszystkim z zaskakujących, wiarygodnych i budzących refleksje zakończeń dla tworzonych przez siebie kryminałów.

Powieść „Podpalacza. Komisarz Jakub Mortka. Tom 1” rozpoczyna się nietypowo, ponieważ Wojciech Chmielarz przedstawia czytelnikowi szczegółowy opis tworzenia koktajlu Mołotowa. Niby drobiazg, a cieszy i jednocześnie stanowi świadectwo solidnego researchu polskiego pisarza. Głównym bohaterem powieści jest wymieniony wyżej komisarz Jakub Mortka: postać wyjątkowa i oryginalna, budząca skojarzenia z klasycznymi bohaterami powieści gatunku noir (mroczny kryminał!). Mortka zmaga się z licznymi problemami osobistymi: mieszka m.in. kątem w mieszkaniu studenckim z powodu kłopotów finansowych po rozwodzie z byłą już żoną.

W powieści „Podpalacza. Komisarz Jakub Mortka. Tom 1” nie brakuje interesujących postaci drugoplanowych, a krajobraz społeczeństwa przedstawiony przez Wojciecha Chmielarza pozostaje daleki od idealnego – przemoc, zdrada i chciwość w pierwszej części przygód Mortki wydają się na porządku dziennym. Warszawa jawi się jako zimne, brudne miasto, co z kolei wpisuje się we wspomnianą wcześniej konwencję noir. Akcja powieści „Podpalacza. Komisarz Jakub Mortka. Tom 1” nie zwalnia tempa, co rusz zaskakując czytelnika kolejnymi mylnymi tropami i podejrzanymi zawiązkami, a zakończenie... wbija w fotel. Nawet jeśli macie za sobą podobnie jak ja mnóstwo przeczytanych książek z gatunku kryminału, Wojciech Chmielarz zaskakuje i rozbudza ciekawość w zakresie kolejnych części przygód Komisarza Jakuba Mortki! ?

„Podpalacza. Komisarz Jakub Mortka. Tom 1” to udany debiut Wojciecha Chmielarza. Polski pisarz wykorzystuje relatywnie rzadko eksplorowany temat podpaleń i jednocześnie opisuje „ciemną” stronę obecnej Warszawy. Siła powieści Wojciecha Chmielarza tkwi m.in. w wiarygodności, z jaką autor książki „Podpalacza. Komisarz Jakub Mortka. Tom 1” łączy elementy mocnego kryminału z osobliwym portretem polskiego społeczeństwa w XXI wieku. W dalszych częściach serii Wojciecha Chmielarza warto będzie przyjrzeć się bliżej ewolucji postaci Jakuba Mortki, relacjom głównego bohatera z otoczeniem, a także zmianom, jakie dokonają się wokół niego w obliczu trudnych decyzji. Wojciech Chmielarz nakreślił w powieści „Podpalacza. Komisarz Jakub Mortka. Tom 1” kilka wątków, które w przyszłości pewnie zdominują kolejne części: przemoc, korupcja, rozgrywki na szczytach władzy. Fani dobrych kryminałów znajdą w prozie Wojciecha Chmielarza dobrze znane rozwiązania podane w nowatorskim i błyskotliwym stylu. Polecam, nie bez powodu seria o Komisarzu Mortce cieszy się wielkim zainteresowaniem wśród rodzimych czytelników ?.