Lista Ładosia. Spis osób, na których..

Podczas II wojny światowej nieformalna współpraca polskich dyplomatów z poselstwa RP w Bernie oraz organizacji żydowskich doprowadziła do stworzenia grupy działającej pod kierunkiem Aleksandra Ładosia, ówczesnego posła RP w Szwajcarii, która skupiła się na ratowaniu europejskich Żydów. Od 1941 do końca 1943 roku zespół ten nielegalnie produkował i dystrybuował fałszywe paszporty i dokumenty obywatelskie krajów takich jak Paragwaj, Honduras, Haiti i Peru, które miały na celu ochronę osób zagrożonych Zagładą przed deportacjami do nazistowskich obozów śmierci. Szacuje się, że grupa Ładosia mogła wydać od 4 do 5 tysięcy takich dokumentów, a ich wpływ mógł obejmować nawet do 10 tysięcy osób. Publikacja, którą oddajemy w ręce czytelników, stanowi pierwszą próbę sporządzenia imiennej listy tych, dla których wystawiono dokumenty. Obecnie na liście figurują 3282 nazwiska, a część z tych osób przeżyła wojnę, podczas gdy losy innych pozostają nieznane. Lista została uzupełniona dogłębnym komentarzem opisującym działalność grupy Ładosia oraz metody opracowania listy i pierwsze analizy statystyczne zgromadzonego materiału. Badania nad Listą Ładosia prowadziły wspólnie Ambasada RP w Bernie i Instytut Pileckiego, przy współpracy z innymi organizacjami, m.in. Żydowskim Instytutem Historycznym oraz Muzeum Auschwitz-Birkenau. Pierwsze wydanie Listy Ładosia spotkało się z entuzjastycznym przyjęciem, docierając do szerokiego kręgu odbiorców, w tym do społeczności żydowskich w Europie i USA. Dzięki temu odkryte zostały nieznane dotąd historie i nowe źródła dokumentów. Akcja ratunkowa przeprowadzona przez polskich dyplomatów i żydowskich działaczy w Bernie stała się przedmiotem międzynarodowej debaty. W dyskusję włączyli się ocalały z Zagłady, ich potomkowie, rodziny osób zaangażowanych, historycy i dziennikarze z różnych stron świata. Dzięki ich pomocy oraz naszym własnym badaniom i nieustannemu zainteresowaniu tematem, kontynuujemy naszą pracę, rozwijając Listę Ładosia o nowe nazwiska. W rezultacie prezentujemy czytelnikom drugie, uzupełnione wydanie tej książki. Lista Ładosia to coś więcej niż tylko zbiór nazwisk osób, dla których podczas II wojny światowej sporządzono latynoamerykańskie paszporty. Publikacja ta stanowi pionierskie opracowanie, które pokazuje, że kluczowym elementem sukcesu tej akcji ratunkowej było wsparcie Poselstwa RP w Bernie. Autorzy przeprowadzili dogłębną i dokładną kwerendę źródłową w archiwach polskich i zagranicznych, co nadaje tej pracy dużą wartość historyczną. dr Bożena Łazowska, Dyrektor Centralnej Biblioteki Statystycznej