Inteligencja. Sposoby oddziaływania na IQ

Czy Azjaci są bardziej inteligentni niż mieszkańcy Zachodu? Czy osoby określane jako Ludzie Księgi rzeczywiście osiągają lepsze wyniki w nauce? Czy genetyka może wyjaśnić różnice w wynikach testów między różnymi grupami? Jak rodzice mogą wpłynąć na rozwój intelektualny swoich dzieci? Dlaczego niektóre narody odnajdują się w inżynierii, podczas gdy inne w naukach ścisłych? Czy systemy edukacyjne są w stanie wyrównać osiągnięcia uczniów z różnych środowisk społecznych i rasowych?

Od czasów kontrowersyjnych tez książki „The Bell Curve” do sporów wokół teorii Jamesa Watsona dotyczących rasy i inteligencji, badacze często pomijali kluczowy czynnik – kulturę. W duchu dzieła „The Mismeasure of Man” Stephena Jaya Goulda, znakomity psycholog społeczny Richard E. Nisbett podważa ideę, że inteligencję determinuje wyłącznie biologia. Jego zdaniem to przede wszystkim kultura i środowisko społeczne kształtują nasz intelekt, nie zaś same geny.

W książce „Inteligencja. Sposoby oddziaływania na IQ” Nisbett zestawia liczne dane pokazujące, jak edukacja wpływa na rozwój intelektualny, jak klasa społeczna kształtuje iloraz inteligencji, a także jak różnorodne czynniki kulturowe wpływają na różnice w predyspozycjach różnych grup. Autor wyraźnie zaznacza, że konieczna jest zmiana naszego podejścia do edukacji: to czynniki modyfikowalne, takie jak systemy nauczania i społeczna otoczka, a nie dziedziczony materiał genetyczny, wpływają na rozwój intelektualny.

Ta książka, jako pierwsza tak jednoznacznie podkreślająca kluczową rolę kultury w kształtowaniu możliwości poznawczych, prawdopodobnie wywoła ożywioną dyskusję o odpowiedzialności społeczeństwa za rozwój inteligencji jednostek. Niesie ona potencjalnie dalekosiężne konsekwencje dla systemu edukacji, gospodarki i społeczeństwa jako całości.

Fragmenty recenzji:

„Analiza Nisbetta jest niezwykle istotnym głosem na temat czynników kształtujących inteligencję. Zasługuje na miano wpływowej lektury dla polityki edukacyjnej. Jej szeroki zakres i jasność argumentacji czynią ją kluczową pozycją dla nie tylko naukowców społecznych, ale także szerszego grona czytelników.” – Daniel Osheron

„Ta publikacja doskonale przeciwstawia się powszechnemu przekonaniu, że nasze geny nie pozwalają na zwiększenie inteligencji czy poprawę wyników w nauce. Szczególną wartością jest jej niezłomność w dowodzeniu, że rzeczywiste przypadki rozwoju poznawczego przewyższają teoretyczne argumenty o ich niemożliwości.” – James R. Flynn