Ja nie mam duszy. Sprawa Barbary Ubryk, uwięzionej zakonnicy, której historią żyła cała Polska

Skandal w Kościele w okresie rozwijającej się psychiatrii to historia pełna dramatyzmu i kontrowersji. W jednym z krakowskich klasztorów Karmelitanek Bosych policjanci ujrzeli wstrząsający widok — pokój bez mebli, zamiast materaca rozrzucone strzępy słomy, zamurowane okno, a w jego wnętrzu naga, wychudzona kobieta z obłędem w oczach. To były warunki, w jakich przez ponad dwadzieścia lat przetrzymywano Barbarę Ubryk.

Jej tragiczne losy odbiły się szerokim echem nie tylko w Krakowie, gdzie dojście prawdy do publiczności wywołało zamieszki, ale również w miastach takich jak Wiedeń, Paryż i Nowy Jork. W Polskich miastach tłumy oburzone tym odkryciem atakowały klasztory, powodując niepokoje społeczne, które wymagały interwencji wojska. Sprawa Barbary Ubryk wpasowała się w nurt narastającego w Europie antyklerykalizmu, dostarczając tym samym argumentów dla osób domagających się kasacji zakonów. Jednak to, czego potrzebowała Barbara, nie były ideologiczne wojny, ale troska i opieka, których chorzy psychicznie zaczęli doświadczać dopiero sto lat później.

Kim była Barbara Ubryk i co doprowadziło do jej wieloletniego uwięzienia? Dlaczego, mimo licznych dowodów, które obciążały przełożone klasztoru, śledztwo zostało umorzone? Jak przebiegały śledztwa w XIX wieku i jak niewiele wtedy wiedziano o psychiatrii? Zdaniem Natalii Budzyńskiej, kulturoznawczyni i dziennikarki, laureatki nagrody Feniks 2018 w kategorii eseistyka, debata wokół Kościoła sto pięćdziesiąt lat temu była jeszcze bardziej zażarta i emocjonująca niż obecnie.