św. Grzegorz z Nyssy - sylwetka autora

Grzegorz z Nyssy, znany w cerkwi prawosławnej jako Swiatitiel Grigorij, jepiskop Nisskij, urodził się około 335 roku w Cezarei, Kapadocji, a zmarł 10 stycznia między 394 a 395 rokiem. Był biskupem Nyssy, niekiedy utożsamianej z dzisiejszym Nevşehir, okolicą dawniej związanej z Cezareą kapadocką. Uznawany jest za jednego z ojców Kościoła, a czczony jest w wielu tradycjach chrześcijańskich, w tym katolickiej, anglikańskiej, ewangelickiej, ormiańskiej, koptyjskiej, syryjskiej i prawosławnej.

Grzegorz był bratem św. Bazylego, św. Piotra z Sebasty oraz św. Makryny Młodszej. Wychowywał się w rodzinie, gdzie tradycja edukacji i wiara zajmowały istotne miejsce; jego ojciec był retorem, a oboje rodzice zostali później uznani za świętych. Po śmierci żony, pod wpływem brata, zdecydował się przyjąć święcenia kapłańskie i rozpoczął życie ascetyczne. Był wszechstronnie wykształconym teologiem, który pozostawił po sobie bogate dzieła, w tym rozprawy teologiczne przeciw arianizmowi, komentarze do Pisma Świętego, dzieła ascetyczne oraz liczne kazania i listy.

Początkowo wstąpił do klasztoru nad Morzem Czarnym, a w 371 lub 372 roku został mianowany biskupem Nyssy. Jego początki jako biskupa były niełatwe - krytykowany był przez św. Bazylego za łatwowierność i brak taktu. W pewnym momencie oskarżono go o defraudację majątku Kościoła, co spowodowało odsunięcie go na dwa lata od pełnienia funkcji. W 380 roku Grzegorz został wybrany metropolitą Sebasty.

Brał udział w soborze w Konstantynopolu w 381 roku, gdzie bronił nicejskiego wyznania wiary przed arianami. Uznawany jest za głównego autora nowego wyznania wiary sformułowanego na tym soborze, które podkreślało boską naturę Ducha Świętego. Przez współczesnych nazywany był "kolumną Kościoła" i "Filarem Ortodoksji", pozostając w pamięci jako osoba otwarta, miłująca pokój i współczująca potrzebującym.

W konflikcie z arianami stracił katedrę i został wygnany, lecz po ośmiu latach zrehabilitował go cesarz Gracjan. Zmarł w wieku około 60 lat, pozostawiając trwały ślad w historii teologii chrześcijańskiej.