Jan Żabczyc - sylwetka autora

Jan Żabczyc, znany również jako Jan z Żabczyca, był siedemnastowiecznym poetą i twórcą pierwszego polskiego zbioru kolęd zatytułowanego "Symfonie anielskie abo Kolęda mieszkańcom ziemskim od muzyki niebieskiej, wdzięcznym okrzykiem na Dzień Narodzenia Pańskiego zaśpiewane", wydanego w Krakowie w 1630 roku. Żył prawdopodobnie po 1629 roku, a pochodził z chłopskiej lub mieszczańskiej rodziny. Wykształcenie zdobył na Akademii Krakowskiej i blisko współpracował z małopolską szlachtą, dla której tworzył utwory pochwalne. W latach 1605-1630 jego prace były publikowane w Krakowie, gdzie spędził część życia.

Jego najważniejszym dziełem jest zbiór "Symfonie anielskie...", zawierający 36 kolęd, głównie o tematyce pasterskiej. Ta kolekcja cechuje się dużą różnorodnością, zarówno w tematyce, jak i w formie wiersza. Niektóre utwory są dialogowymi pastorałkami przypominającymi jasełka. Żabczyc poprzedził swoje kolędy "Instrukcją", w której odwoływał się do popularnych wówczas melodii polskich, co świadczy o zastosowaniu kontrafaktury, czyli tworzeniu pieśni religijnych na melodiach utworów świeckich.

W późniejszych latach jego zbiór wydawano również pod nazwiskiem Jana Karola Dachnowskiego, co prowadzi do wątpliwości, czy Żabczyc nie był jedynie kolekcjonerem bożonarodzeniowych pieśni. Mimo to, wiele utworów z jego kolekcji, takich jak "Przybieżeli do Betlejem" czy "Pastuszkowie, bracia mili", nadal stanowi integralną część polskiej tradycji kolęd. Żabczyc jest również autorem innych dzieł, takich jak "Praktyka dworska" (1615), "Etyka dworskie" (1615), "Polityka dworskie" (1616) i "Quaternio, w którym się wyrażają Boskie sprawy niepojęte, aniołów, nieba, żywiołów powinności i obyczaje ludzkie" (1629). Te publikacje zawierały przysłowia, maksymy i parafrazy. Znany jest także z parodii astrologicznej, "Kalendarz wieczny" (1614).