Shirley

To nie jest romans, jest to powieść obyczajowo społeczna.
„Shirley” Charlotte Brontë to powieść opublikowana w 1849 roku, druga po słynnej „Jane Eyre”, jednak znacznie różniąca się od swojego poprzednika zarówno pod względem tematyki, jak i struktury. Akcja książki osadzona jest na początku XIX wieku w Anglii, w czasie trudnych przemian społecznych i ekonomicznych związanych z rewolucją przemysłową. Brontë łączy tu elementy powieści społecznej, historycznej i obyczajowej, ukazując losy jednostek w kontekście szerszych problemów epoki.
Główną bohaterką jest Caroline Helstone, młoda kobieta o łagodnym usposobieniu, wychowywana przez wuja-pastora. Jej los splata się z losem Shirley Keeldar, bogatej i niezależnej dziedziczki, której postać jest jednym z pierwszych literackich przykładów silnej i niezależnej kobiety. Shirley, w przeciwieństwie do delikatnej Caroline, wyróżnia się odwagą i charyzmą, co czyni ją postacią nietypową dla literatury XIX wieku. Na tle ich przyjaźni rozwijają się wątki miłosne oraz refleksje nad rolą kobiet w społeczeństwie.
Jednym z kluczowych motywów powieści jest konflikt między przemysłowcami a robotnikami, w szczególności wątek fabrykanta Roberta Moore’a, który mierzy się z buntem tkaczy tracących pracę w wyniku mechanizacji produkcji. Brontë ukazuje napięcia klasowe, trudne warunki życia ubogich oraz dylematy przedsiębiorców, którzy muszą wybierać między własnym dobrobytem a losem zatrudnionych przez siebie ludzi.
Styl „Shirley” jest bardziej rozbudowany i refleksyjny niż w „Jane Eyre”, a sama powieść ma wielowątkową narrację i szersze tło społeczne. Nie jest to typowy romans, lecz poważna analiza epoki, choć nie brakuje w niej emocjonalnych i osobistych wątków