O państwie ruskim albo o rządach ruskiego władcy

Ponad sto lat po swojej premierze, polscy czytelnicy wreszcie mają szansę zapoznać się z książką, która zyskała popularność w Rosji, zwłaszcza w czasach burzliwych przemian politycznych. Publikacja tej książki miała miejsce w kluczowych momentach historii - po raz pierwszy w 1848 roku w kontekście Wiosny Ludów, ponownie w Genewie w 1867 roku w odpowiedzi na restrykcje cenzury, a także w latach 1905–1906, gdy w Petersburgu ukazały się aż trzy jej wydania. Współczesne wydania pojawiły się w latach 1990, 1991, 2002, 2003, 2014 i 2019. Na Zachodzie praca Fletchera również przyciągnęła uwagę, z kolejnymi edycjami wypuszczonymi po początkowym wydaniu z 1591 roku, a mianowicie w 1643, 1657 oraz 1966 roku.To dzieło autorstwa elżbietańskiego dyplomaty i doktora praw wyróżnia się spośród wcześniejszych relacji podróżników. Powszechnie wiadomo było, że Ruś była rządzona autorytarnie, a car posiadał nieograniczoną władzę nad losem i majątkiem swych poddanych. Jednak to Fletcher dokonał szczegółowej analizy funkcjonowania rosyjskiego rządu i metod zachowywania jego władzy.Do tej pory książka Fletchera nie została wydana w Polsce, co często uznaje się za znaczące przeoczenie. Już dawno temu zwrócił na to uwagę Aleksander Brückner, wyrażając ubolewanie nad faktem, że "my jak zawsze daliśmy się wyprzedzić". Dzieła takie jak pisma Sacrana o błędach Rusi czy Miechowity o Sarmacji nie mogą równać się z pracami Herbersteina czy Fletchera, mimo iż Polacy mieli wszelkie powody, by dobrze poznać swojego sąsiada. Jak zauważył Brückner, "spaliśmy jednak na oba uszy".